INTRODUCCIÓN
T. E. Hulme: Vida, obra e pensamento
Thomas Ernest Hulme, poeta e filósofo inglés, unha das
figuras fundamentais no Modernismo angloamericano, así como un
precursor do Imaxinismo (movemento poético concibido e fundado
por Ezra Pound, F. S. Flint, Richard Aldington e H. D., entre outros,
e que pretendía claridade e exactitude na imaxe, para rematar
co caos e a imprecisión do Romanticismo), naceu o 16 de setembro
de 1883 en Gratton Hall, a casa familiar, en Endon, Staffordshire.
Logo dun fallido paso pola universidade (foi expulsado de Cambridge
en 1904 por conducta desordenada e barulleira, facendo unha partida
espectacular: marchou sentado dacabalo dun ataúde que portaban
uns estudiantes amigos vestidos de loito), embarcou en 1906 cara a Canadá,
onde traballou en granxas e campamentos de madeireiros. Alí descubriu
a vasta extensión das praderías, ante as que experimentou
a “necesidade ou inevitabilidade” do verso. Regresou a Europa
o ano seguinte e estudiou, en Bruxelas, cos filósofos Henri Bergson
e Jules de Gaultier, e co crítico literario Remy de Gourmont,
que serían de grande importancia na conformación do seu
ideario estético.
En 1908 volveu a Londres, entrando a formar parte do “Poets’
Club”, grupo de escritores que se reunía unha vez ao mes
en St James’s Street e que abandonou axiña, pois entre
febreiro e marzo de 1909 xa dirixía o seu propio grupo, que levaba
a cabo as súas xuntanzas no restaurante Tour Eiffel, situado
en Percy Street, no Soho londiniense. Formaban parte del escritores
como F. S. Flint, Edward Storer, Florence Farr, Joseph Campbell, Francis
Tancred e, en ocasións, Padraic Column, Ernest Rhys e algúns
máis, entre os que se contaban Ezra Pound, presentado ao grupo
o 22 de abril dese mesmo ano, e tal vez Wyndham Lewis. Este grupo, que
Hulme denominaba “Secession Club”, buscaba unha profunda
renovación para a poesía inglesa, introducindo nela outras
formas en verso, como poemas sacros hebreos, o haiku e a tanka xaponeses
e, fundamentalmente, a poesía simbolista francesa, que adquiría
deste xeito enorme relevancia. Discutían tamén sobre o
verso libre e a imaxe, procurando unha poesía que contemplase
a presencia do mundo moderno. No seo deste colectivo publicáronse
dúas antoloxías, ambas en 1909, que incluían catro
poemas de Hulme.
Nos anos seguintes, Hulme publicou varios ensaios filosóficos
en revistas como New Age ou Cambridge Magazine, e pronunciou múltiples
conferencias sobre poesía e estética. Así mesmo,
levou a cabo e publicou traduccións de Bergson e Albert Sorel.
Pero as dúas obras que recollen o seu pensamento apareceron postumamente:
Speculations (1924) e Notes on Language and Style (1929), editadas polo
seu amigo Herbert (logo Sir Herbert) Read, que recompilou notas e ensaios
fragmentarios.
Un axeitado retrato do posicionamento que Hulme mantivo ante as diversas
facetas que cultivou preséntao George Sutherland Fraser na Encyclopaedia
Britannica (1970): “Como crítico de arte, louvou as abstraccións
“xeométricas” de Picasso; como pensador, demandou
disciplina; como poeta, expresouse en nítidas imaxes. A súa
aversión ao optimismo romántico, a súa visión
do home como limitado e absurdo, a súa teoloxía, que salientaba
a doutrina do pecado orixinal, e a súa defensa dun estilo “duro,
seco” de arte e de poesía prefiguraron o desencanto de
moitos escritores dos anos 20, que o saudaron como un gran pensador”.
T. S. Eliot, que o definiu como “un clasicista, un reaccionario
e un revolucionario” e dixo que era “o máis notable
teólogo da miña xeración”, opinaba, nunha
carta dirixida a Mary Hutchinson en 1919, que non podía pensar
en nada tan bo, desde William Blake, como dous dos poemas de Hulme,
considerados como os primeiros inequivocamente modernos que se escribiron
en inglés.
Ao igual que moitos outros escritores ingleses, participou na I Guerra
Mundial, servindo na Royal Marines Artillery do exército británico,
e morreu en acción, nas trincheiras de Flandres, o 28 de setembro
de 1917, cando un obús impactou directamente sobre el, destrozándoo.
Non quedaron restos nin para unha tumba.
O Canto XVI de Ezra Pound, centrado na destrucción e na dor causadas
pola guerra, alude aos amigos que “foron a iso”, lembrando
a Richard Aldington, Henri Gaudier-Brzeska, Percy Wyndham Lewis e outros.
Pound dedícalle estes versos a T. E. Hulme:
E o vello T.E.H. foi a iso,
Con moitos libros da biblioteca,
a Biblioteca de Londres, e un obús soterrounos
nunha tobeira
e a Biblioteca expresou o seu anoxo.
E unha bala alcanzouno no cóbado
...logo de atravesar o tipo que estaba diante.
E el lía a Kant no Hospital, en Wimbledon,
no orixinal,
E o persoal do hospital non gustaba disto.
As Obras Poéticas Completas de T. E. Hulme foron editadas como
tales por vez primeira na revista británica New Age o 25 de xaneiro
de 1912, aínda que a súa publicación posterior
en forma de libro é debida a Ezra Pound quen, coa súa
xenerosidade intelectual característica, incluíu os cinco
poemas que as conforman no seu propio volume Ripostes, que viu a luz
meses despois, en outubro dese mesmo ano de 1912.
Pound explicou os motivos que o levaban a reproducir na súa obra
os poemas de Hulme nunha “Nota preliminar” que acompañaba
os poemas. Ademais, nesta breve presentación constátase
o primeiro uso impreso de Les Imagistes, alusión que fai que
as liñas de Pound constitúan un documento particularmente
interesante para a historia da poesía inglesa moderna. A nota
ofrece tamén algúns comentarios sobre certas tendencias
poéticas da Francia e da Inglaterra da época, que Pound
ridiculiza, fiel ao seu estilo cáustico.
A idea de totalidade presente no título dado por Hulme á
súa breve colección de poemas é, sen embargo, enganosa:
en realidade publicou un poema máis en vida, titulado “A
City Sunset” e incluído no primeiro volume antolóxico
editado polo “Poets’ Club” en 1909. Á súa
morte, outros dous poemas apareceron entre os seus papeis, os titulados
“The Man in the Crow’s Nest” e “Susan Ann and
Immortality”. Toda a súa producción lírica
foi recollida en 1960 en The Life and Opinions of T. E. Hulme, de A.
R. Jones e, posteriormente, en The Collected Writings of T. E. Hulme,
con edición de Karen Csengeri (1994).
A teoría da imaxe que Hulme defendía, e que aprendeu de
Bergson, implicaba unha distinción entre intelecto e intuición;
aplicáballe o primeiro á prosa, sendo a intuición
a linguaxe da poesía. Por outra banda, a imaxe posibilitaba a
posta en contacto de dous elementos non previamente relacionados entre
si, dando lugar a unha relación significativa nova, o que non
está lonxe do concepto de xustaposición postulado por
T. S. Eliot e que constitúe un trazo básico na configuración
da súa obra The Waste Land (1922). Nestas ideas atopábase,
aínda de xeito latente, a orixe da revolución que supoñería
o Imaxinismo na lírica en idioma inglés, pois malia que
este movemento poético tivo unha duración temporal escasa,
as súas consecuencias no posterior desenvolvemento da poesía,
especialmente en Inglaterra e nos Estados Unidos, foron esenciais.
Tanto as devanditas consideracións como a idea imaxinista de
que a poesía comunica metafórica e non loxicamente percíbense
nos cinco poemas que presentamos, o que explica o feito de que Pound
identificase os poemas de Hulme como os primeiros imaxinistas. A revista
Poetry de marzo de 1913 incluía unha nota de Flint sobre o Imaxinismo
complementada con datos de Pound, nos que definía a imaxe como
“aquela que presenta un complexo intelectual e emocional nun instante
de tempo”, calidade que ben soubo apreciar un ano antes nas composicións
de Hulme.
As Obras Poéticas Completas de T. E. Hulme, que ilustran claramente
as súas propias teorías críticas, ocupan tal vez
na actualidade un lugar periférico na historia da lírica
en lingua inglesa, mais o seu pensamento e reflexión acerca da
poesía e a linguaxe resultan de decisiva importancia para calquera
achegamento á poesía moderna.
THE COMPLETE POETICAL WORKS OF T. E. HULME
OBRAS POÉTICAS COMPLETAS DE T. E. HULME
AUTUMN
A touch of cold in the Autumn night-
I walked abroad,
And saw the ruddy moon lean over a hedge
Like a red-faced farmer.
I did not stop to speak, but nodded,
And round about were the wistful stars
With white faces like town children.
OUTONO
Unha lene friaxe na noite de Outono:
noutras terras camiñaba,
e ollei a lúa tinguida reclinarse nunha sebe
como un campesiño de rostro vermello.
Non me detiven a falar, só acenei coa cabeza,
e arredor estaban as estrelas pensativas
con rostros brancos como nenos de cidade.
MANA ABODA
Beauty is the marking-time, the stationary vibration, the feigned
ecstasy of an arrested impulse unable to reach its natural end.
Mana Aboda, whose bent form
The sky in archèd circle is,
Seems ever for an unknown grief to mourn.
Yet on a day I heard her cry:
‘I weary of the roses and the singing poets-
Josephs all, not tall enough to try.’
MANA ABODA
A beleza é a suspensión do tempo, a vibración
estacionaria, o finxido
éxtase dun impulso reprimido incapaz de conseguir o seu fin natural.
Mana Aboda, coa súa forma curva
que é o ceo en abovedado círculo,
semella laiarse sempre por unha mágoa descoñecida.
Un día, sen embargo, oín o seu lamento:
“Cánsome das rosas, dos poetas que cantan
-todos san Xosés, non altos dabondo para intentalo.”
ABOVE THE DOCK
Above the quiet dock in mid night,
Tangled in the tall mast’s corded height,
Hangs the moon. What seemed so far away
Is but a child’s balloon, forgotten after play.
SOBRE O PEIRAO
Sobre o peirao en calma a medianoite,
enredada nas altas cordaxes do elevado mastro,
pendura a lúa. O que semellaba tan distante
non é máis que o globo dun neno, esquecido tralo xogo.
THE EMBANKMENT
(The fantasia of a fallen gentleman on a cold, bitter night)
Once, in finesse of fiddles found I ecstasy,
In the flash of gold heels on the hard pavement.
Now see I
That warmth’s the very stuff of poesy.
Oh, God, make small
The old star-eaten blanket of the sky,
That I may fold it round me and in comfort lie.
O CAVORCO
(A fantasía dun cabaleiro fracasado nunha noite fría,
amarga)
Antigamente, no artificio de violíns atopaba o éxtase,
no fulgor de tacóns de ouro sobre o duro pavimento.
Observo agora
que a calidez é a verdadeira substancia da poesía.
Oh, Deus, empequenece
a vella manta do ceo, comesta por estrelas,
para envolvela arredor miña, e no acougo xacer.
CONVERSION
Lighthearted I walked into the valley wood
In the time of hyacinths,
Till beauty like a scented cloth
Cast over, stifled me. I was bound
Motionless and faint of breath
By loveliness that is her own eunuch.
Now pass I to the final river
Ignominiously, in a sack, without sound,
As any peeping Turk to the Bosphorus.
CONVERSIÓN
Adentreime ledamente polo bosque do val
no tempo dos xacintos,
ata que a beleza como un pano aromado
se me botou enriba, abafoume. Inmóbil
e débil de alento, estaba rodeado
polo encanto: o seu propio eunuco.
Atraveso agora o río final
ignominiosamente, nun saco, en silencio,
como calquera turco axexante o Bósforo.