Herbert George Wells

I

O Viaxeiro do Tempo (este será o xeito máis conveniente de referírmonos a el) estaba expoñéndonos un problema cargado de misterio para nós. Os seus ollos grises brillaban e escintilaban e víaselle a cara, normalmente pálida, acorada e animada. O lume ardía con forza e a suave radiación das luces incandescentes sobre os lirios prateados atrapaba as burbullas que nacían e morrían nos nosos vasos. As cadeiras, da súa invención, apertábannos e acariñábannos en lugar de obrigarnos a sentar riba delas, e había no lugar esa atmosfera luxuriosa que vén despois da cea, cando o pensamento vaga tranquilamente, libre das ataduras da precisión. E el presentábanolo deste xeito –salientando as ideas, apuntando co índice–, mentres permaneciamos sentados e admirabamos con preguiza a seriedade que amosaba ó falar sobre este novo paradoxo (tal e como nós a concibiamos) e a súa fecundidade.

—Teñen que seguirme atentamente. Terei que contradicir unha ou dúas ideas case universalmente aceptadas. Por exemplo, a xeometría que lles ensinaban na escola está baseada nun erro.

—¿Eso non é pedirnos demasiado para comezar? –dixo Filby, unha persoa razoadora de cabelos vermellos.

—Non pretendo pedirlles que acepten calquera cousa sen un alicerce razoable que a explique. Pronto admitirán as ideas que preciso que comprendan. Saben vostedes, por suposto, que unha liña matemática, unha liña de groso nulo, non existe en realidade. ¿Aprendéronlles iso? Tampouco existe un plano matemático. Estas cousas son meras abstraccións.

—Niso leva toda a razón –dixo o psicólogo.

—Tampouco pode un cubo existir na realidade se unicamente posúe lonxitude, profundidade e grosor.

—Aí, eu discrepo –dixo Filby–. Por suposto que un corpo sólido pode existir. Tódalas cousas reais...

—E así pensa a maioría da xente. Pero esperen un momento. ¿Pode un cubo instantáneo existir?

—Non lle entendo –dixo Filby.

—¿Pode un cubo que non dura ningún tempo en absoluto existir realmente?

Filby ficou pensativo.

—Evidentemente –proseguiu o Viaxeiro do Tempo–, calquera corpo real debe ter extensión en catro direccións: ten que ter lonxitude, profundidade, grosor e... duración. Pero debido a un trastorno natural da carne viva, que lles explicarei logo, normalmente pasamos por alto este feito. Hai en realidade catro dimensións, tres ás que denominámo-los tres planos do espacio e unha cuarta, o tempo. Existe, de tódolos xeitos, unha tendencia de trazar unha distinción falsa entre aquelas tres dimensións e esta última, porque ocorre que a nosa consciencia móvese intermitentemente nunha dirección ó longo desta última, dende o principio ó final das nosas vidas.

—Eso –dixo un home moi novo, facendo esforzos espasmódicos para reacende-lo seu puro coa lámpada–, eso... é moi intelixente sen dúbida.

—Agora, é moi curioso que esto se esqueza tan frecuentemente –continuou o Viaxeiro do Tempo, cunha leve mostra de alegría–. En realidade, este é o significado da "cuarta dimensión", inda que a xente que fala dela non sabe que é a esto ó que se refiren. É tan só outra forma de mira-lo tempo. Non hai diferencia entre o tempo e calquera das tres dimensións do espacio, salvante a de que a nosa consciencia se move ó longo deste. Pero algúns ignorantes teiman en defende-lo lado equivocado da idea. ¿Escoitaron o que esta xente ten que dicir sobre a cuarta dimensión?

—Eu non –dixo o gobernador da provincia.

—Simplemente esto. Que do espacio, tal e como o ven os nosos matemáticos, dise que ten tres dimensións, que un pode chamar lonxitude, profundidade e grosor, e defínese sempre mediante unha referencia a tres planos, cada un en ángulos perpendiculares ós outros. Pero algunha xente con inquietudes filosóficas pregúntase por qué tres dimensións en particular, ¿por que non outra dirección en ángulos perpendiculares ás outras tres?, e incluso intentaron construír unha xeometría de catro dimensións. O profesor Simon Newcomb estaba a expoñer esto mesmo á New York Mathematical Society hai só un mes máis ou menos. Vostedes saben que nunha superficie plana, que só ten dúas dimensións, podemos representar unha figura dun sólido tridimensional e, dun xeito parello, eles pensan que mediante modelos de tres dimensións poderían representar un de catro, se puidesen domina-la perspectiva do problema. ¿Entenden?

—Creo que si –murmurou o gobernador da provincia e, pregando as cellas, pasou a un estado introspectivo, movendo os beizos coma quen repite unhas palabras místicas–. Si, creo que o vexo agora –dixo logo dalgún tempo, iluminándoselle a cara por un intre.

—Ben, non me importa contarlles que estiven a traballar sobre esta xeometría de catro dimensións durante algún tempo. Algúns dos meus resultados son curiosos. Por exemplo, aquí temos un retrato dun home de cando tiña oito anos, outro de cando tiña quince, outro de cando tiña dezasete, outro de cando tiña vintetrés e así en diante. Todos eles son evidentemente seccións, é dicir, representacións tridimensionais deste ser de catro dimensións, que é unha cousa fixa e inalterable.

—Os homes de ciencias –proseguiu o Viaxeiro do Tempo, trala pausa necesaria para que asimilasemos correctamente a idean– saben moi ben que o tempo é tan só un tipo de espacio. Aquí temos un diagrama científico moi coñecido, un informe climatolóxico. Esta liña que eu trazo co meu dedo amosa o movemento do barómetro. Onte estaba moi alto, á noite descendeu, e esta mañá volveu subir e seguiu subindo lentamente ata aquí. Seguramente o mercurio non trazou esta liña en ningunha das dimensións do espacio xeralmente recoñecidas. Pero de certo trazou a tal liña, e a tal liña, polo tanto, debemos concluír que foi trazada ó longo da dimensión do tempo.

—Pero –dixo o médico, mirando fixamente para un carbón no lume–, se o tempo é de certo tan só unha cuarta dimensión do espacio, ¿por que se considera e por que sempre se considerou como algo diferente? ¿E por que non nos podemos mover polo tempo tal e como o facemos noutras dimensións do espacio?

O Viaxeiro do Tempo sorriu.

—¿Está seguro de que nos podemos mover libremente no espacio? Á esquerda e á dereita, adiante e atrás, podemos ir coa suficiente liberdade; e o home sempre o fixo así. Admito que nos movemos con liberdade en dúas dimensións. ¿Pero que hai de arriba e abaixo? Aí, a gravidade está a limitarnos.

—Non exactamente –dixo o médico–. Temos globos aerostáticos.

—Pero antes dos globos, de non ser mediante saltos espasmódicos ou aproveitando as diferencias da superficie, o home non tiña liberdade para moverse en vertical. Inda así, podían moverse un pouco arriba e abaixo –dixo o médico.

—Con máis facilidade, con moitísima máis facilidade cara a abaixo ca cara a arriba.

—E un non pode moverse en absoluto no tempo, un non pode escapar do momento presente.

—Meu querido cabaleiro, aí é onde vostede se equivoca. Aí é xustamente onde o mundo enteiro se equivocou sempre. Estamos a escapar sempre do momento presente. As nosas existencias mentais, que son inmateriais e non teñen dimensións, viaxan ó longo da dimensión do tempo a unha velocidade uniforme dende o berce ata a tumba. Do mesmo xeito que viaxariamos cara a abaixo se a nosa existencia comezase a cincuenta millas da superficie terrestre.

—Pero o gran problema é este –interrompeu o psicólogo–. Un pode moverse en tódalas direccións do espacio, mais non pode moverse no tempo.

—Aí está o xermolo do meu gran descubrimento. Pero equivócanse ó dicir que non nos podemos mover polo tempo. Por exemplo, se eu lembro un incidente vivamente, entón volvo ó momento no que ocorreu: paso a estar absorto, como vostedes dirían. Salto atrás no tempo por un momento. Por suposto, non posuímos medios para permanecer nese punto durante un devalo de tempo, do mesmo xeito que un salvaxe ou un animal non pode permanecer a unha altura de seis pés sobre o chan. Pero un home civilizado é mellor ca un salvaxe neste aspecto. Pode subir nun globo desafiando á gravidade, ¿e por que non debería esperar que finalmente consiga parar ou acelera-la súa caída ó longo da dimensión do tempo?, ¿ou incluso da-la volta e viaxar no outro sentido?

—Oh, esto –comezou Filby– é todo...

—¿Por que non? –dixo o Viaxeiro do Tempo.

—Vai contra da razón –dixo Filby.

—¿Que razón? –preguntou o Viaxeiro do Tempo.

—Pode demostrar que branco é negro mediante argumentos –dixo Filby–, pero nunca me ha convencer.

—Posiblemente non –dixo o Viaxeiro do Tempo–. Pero agora comezan vostedes a ve-lo obxecto das miñas investigacións sobre a xeometría de Catro Dimensións. Hai tempo, tiña un bosquexo dunha máquina...

—¡Para viaxar no Tempo! –exclamou o home moi novo.

—Que podería viaxar indiferentemente en calquera dirección do Espacio e do Tempo, segundo determine o seu piloto.

Filby contentouse con rir.

—Teño probas experimentais que o verifican –dixo o Viaxeiro do Tempo.

—Sería extraordinariamente conveniente para o historiador –suxeriu o psicólogo–. Un pode viaxar atrás e verifica-la versión aceptada da Batalla de Hastings, ¡por exemplo!

—¿Non cre que habían chama-la atención? –repuxo o médico–. Os nosos devanceiros non eran moi tolerantes cos anacronismos.

—Un podería aprende-lo grego dos mesmos beizos de Homero e Platón –pensou en alto o Home Novo.

—Caso no que o habían suspender de seguido. Os profesores alemáns melloraron moitísimo o grego.

—E tamén está o futuro –dixo o home novo–. ¡Imaxinen!, un pode investir todo o seu diñeiro, deixalo para que produza xuros, ¡e saltar todo ese tempo!

—Para descubrir unha sociedade –dixen eu– erixida nunha base estrictamente comunista.

—¡De tódalas teorías extravagantes e salvaxes! –comezou o psicólogo.

—Si, así mo pareceu a min, e polo tanto nunca falei desto ata...

—¡Verificación experimental! –exclamei–. ¿Vai demostrar iso?

—¡O experimento! –exclamou Filby, que comezaba a amosar fatiga mental.

—Vexámo-lo seu experimento de tódolos xeitos –dixo o psicólogo– inda que é todo un engado, saben.

O Viaxeiro do Tempo sorriunos a todos. Entón, aínda cun leve sorriso, e coas mans ben metidas nos petos do pantalón, camiñou paseniño fóra do cuarto, e escoitámo-las súas zapatillas arrastrándose polo longo corredor que levaba ó seu laboratorio.

O psicólogo mirounos:

—Pregunto eu qué terá...

—Algún truco de prestidixitador, ou algo así –dixo o médico, e Filby tentou contarnos algo sobre un mago que vira en Burslem; pero, antes de remata-lo seu relato, o Viaxeiro do Tempo volveu, e a anécdota de Filby quedou interrompida.

O que o Viaxeiro do Tempo levaba na man era un resplandecente armazón metálico, escasamente máis grande ca un pequeno reloxo, de elaboración moi coidadosa. Había marfil nel, e algo dunha substancia cristalina. E agora debo ser explícito, xa que esto que segue –a menos que se deba acepta-la súa explicación– é un feito inexplicable. Colleu unha das pequenas mesas octogonais que estaban dispersas polo cuarto e colocouna en fronte do lume, con dúas das patas sobre a alfombra de diante da cheminea. Nesta mesa colocou o mecanismo. Entón colleu unha cadeira e sentou. O único outro obxecto que había na mesa era unha pequena lámpada de pantalla, da que caía unha luz brillante sobre o modelo. Tamén había quizais unha ducia de candeas arredor, dúas en candelabros de latón sobre a repisa e varias en apliques, de tal xeito que o cuarto estaba brillantemente iluminado. Sentei nunha cadeira de brazos baixa, a máis achegada ó lume, e adianteina para estar case entre o Viaxeiro do Tempo e o lar. Filby sentou tras del, mirando por riba do seu ombro. O médico e o gobernador da provincia mirábano de perfil dende a dereita, e o psicólogo dende a esquerda.

O Home Novo permanecía de pé tralo psicólogo. Estabamos todos alerta. Paréceme incrible que calquera tipo de truco, por moi sutil que fose a súa concepción e por moi perfecta que fose a súa execución, puidese realizarse con éxito ante nós naquelas condicións.

O Viaxeiro do Tempo mirou cara a nós, e despois cara ó mecanismo.

—¿E ben? –dixo o psicólogo.

—Este aparelliño –dixo o Viaxeiro do Tempo, apoiando os cóbados sobre a mesa e as mans sobre o mecanismo– só é un modelo. É o meu plano dunha máquina para viaxar no tempo. Decataranse de que ten unha aparencia particularmente torta, e que hai un estraño escintileo ó longo desta barra, coma se dalgún xeito fose irreal –sinalou a parte co dedo–. Tamén, aquí hai unha panquiña branca, e aquí hai outra máis.

O médico ergueuse da súa cadeira e ollou o trebello.

—É de moi bela feitura –dixo.

—Levoume dous anos construíla –replicou o Viaxeiro do Tempo. Despois, cando todos imitarámo-la acción do médico, dixo:

—Agora quero que todos entendan claramente que esta panca, unha vez premida, fará que a máquina se deslice cara ó futuro, e que estoutra inverta o movemento. Esta cadeira representa o asento dun Viaxeiro do Tempo. Agora vou pulsa-la panca, e a máquina partirá. Esvaecerá, pasará ó tempo futuro, e desaparecerá. Observen ben o trebello, miren para a mesa tamén, e convénzanse de que non hai trampa, non quero desperdiciar este modelo, e que logo digan que son un falabarato.

Houbo unha pausa dun minuto quizais. O psicólogo parecía que me quería falar, pero cambiou de opinión. Entón, o Viaxeiro do Tempo dirixiu o dedo cara á panca.

—Non –dixo de repente–. Déixeme a súa man.

E volvéndose ó psicólogo, colleulle a man coa del e pediulle que apuntase co dedo índice. Así que sería o propio psicólogo quen había mandar adiante o modelo da Máquina do Tempo na súa viaxe interminable. Todos vimos como a panca cedía. Estou completamente seguro de que non había ningún truco. Houbo un sopro de vento, e a chama da lámpada vacilou. Apagouse unha das candeas da repisa, e a pequena máquina rompeu a xirar, fíxose borrosa, víase coma unha fantasma durante un segundo quizais, coma un remuíño de latón e marfil escintilantes; e desapareceu: ¡esvaeuse! Fóra a lámpada, a mesa estaba espida.

Todos permanecemos calados durante un minuto. Entón Filby dixo que estaba maldito.

O psicólogo recuperouse do estupor, e, de repente, mirou debaixo da mesa. Ó que o Viaxeiro do Tempo riu con ledicia.

—¿E ben? –dixo, imitando ó psicólogo. Entón, erguéndose, dirixiuse ó bote de tabaco situado sobre a repisa; e, de costas a nós, comezou a enche-la súa cachimba.

Mirabámonos uns ós outros.

–Olle –dixo o médico–. ¿Fala completamente en serio? ¿En serio cre que esa máquina acaba de viaxar no tempo?

—Certamente –dixo o Viaxeiro do Tempo, agachándose para prender unha estela no lume. Despois volveuse, prendendo a súa pipa, para ve-la cara do psicólogo. (O psicólogo, para demostrar que non estaba trastornado, colleu un puro e tentou prendelo sen cortalo.)

—É máis, teño unha máquina grande case rematada aí dentro –acenou para o laboratorio–, e cando estea rematada penso facer unha viaxe pola miña conta.

—¿Quere dicir que esa máquina acaba de saltar ó futuro? –preguntou Filby.

—Ó futuro ou ó pasado. Iso, de certo, non o sei.

Logo dun pouco, o psicólogo tivo unha inspiración.

—Debeu viaxar ó pasado se foi a algún sitio –dixo.

—¿Por que? –preguntou o Viaxeiro do Tempo.

—Porque supoño que non se moveu no espacio, e que se viaxase cara ó futuro estaría inda aquí todo este tempo, xa que debeu viaxar ó longo do mesmo.

—Pero –dixen eu–, se viaxou ó pasado, había ser visible a primeira vez que entramos neste cuarto, e o último xoves cando estabamos aquí, e o xoves anterior, ¡e así en diante!

—Esas son obxeccións serias –salientou o gobernador da provincia, con aire de imparcialidade, volvéndose ó Viaxeiro do Tempo.

—Para nada –dixo o Viaxeiro do Tempo, e volvéndose cara ó psicólogo, preguntoulle:

—¿Cre que pode explicalo? Chámase presentación baixo o limiar, sabe, presentación atenuada.

—Por suposto –dixo o psicólogo, e tranquilizounos–. É un concepto simple de Psicoloxía. Debín pensalo. É moi sinxelo, e axuda a explica-lo paradoxo de marabilla. Non podemos velo, nin podemos percibir esta máquina, como tampouco podemos ve-lo radio dunha roda xirando, ou unha bala voando polo aire. Se está a viaxar no tempo cincuenta ou cen veces máis rápido ca nós, se pasa a través dun minuto mentres nós pasamos a través dun segundo, a impresión que crea será por suposto só a quincuaxésima parte ou a centésima parte da que crearía se non estivese a viaxar no tempo. É suficientemente sinxelo.

Pasou a man polo espacio no que estivera a máquina.

—¿Ven? –dixo, rindo.

Sentamos e observámo-la mesa baleira durante máis ou menos un minuto. Entón o Viaxeiro do Tempo preguntounos qué pensabamos de todo esto.

—Soa abondo plausible esta noite –dixo o médico–; pero esperen a mañá. Esperen polo sentido común que ven coa mañá.

—¿Gustaríalles ve-la mesmísima Máquina do Tempo? –preguntou o Viaxeiro do Tempo.

E con estas, collendo a lámpada na man, levounos polo longo corredor que daba ó seu laboratorio. No corredor sentiámo-las correntes de aire, e lembro vivamente a luz escintilante, a súa estraña e ampla cabeza de perfil, a danza das sombras, cómo o seguimos todos, confusos pero incrédulos, e cómo alí, no laboratorio contemplamos un exemplar máis grande do pequeno mecanismo que viramos esvaecer ante os nosos ollos. Algunhas partes eran de níquel, outras de marfil, outras foran limadas ou serradas dunha rocha de cristal. A cousa estaba maiormente acabada, pero as barras cristalinas dobradas descansaban aínda sen rematar sobre o banco xunto con algunhas follas con bosquexos, e eu collín unha das barras para mirala mellor. Pareceume que estaba feita de cuarzo.

—Oia –dixo o médico–, ¿fala vostede completamente en serio? ¿ou é outro truco, coma a pantasma que nos amosou no Nadal pasado?

—Sobre esa máquina –dixo o Viaxeiro do Tempo, levantando a lámpada– teño a intención de explora-lo tempo. ¿Son claro abondo? Nunca falei máis en serio en toda a miña vida.

Ningún de nós sabía moi ben como tomalo.

Vin os ollos de Filby por riba do ombro do médico, e chiscoume un solemnemente.

 

 

II

Creo que naquel momento ningún de nós cría demasiado na Máquina do Tempo. O feito é que o Viaxeiro do Tempo era un deses homes demasiado intelixente como para crer nel: nunca se tiña a sensación de ver todo o que o rodeaba; un sempre sospeitaba que había algunha reserva sutil, algunha inxenuidade agochada trala súa franqueza lúcida. Se fose Filby quen amosase o modelo e explicase o problema nas mesmas palabras có Viaxeiro do Tempo, nós habiámonos mostrar moitísimo menos escepticismo. Porque poderiamos percibi-los seus motivos; incluso un carniceiro podería entender a Filby. Pero o Viaxeiro do Tempo tiña algo máis ca un toque de capricho entre as súas calidades, e non confiabamos nel. Cousas que poderían constituí-lo desenvolvemento teórico dun home menos intelixente parecían trucos nas súas mans. É un erro face-las cousas con demasiada facilidade. A xente seria que o tomaba en serio nunca se sentiu moi segura do seu comportamento; eran dalgún xeito conscientes de que deixar que xulgasen as súas reputacións por confiar nel era como amoblar unha gardería con porcelana delicada. Así que non creo que ningún de nós dixese moito sobre viaxes no tempo no intervalo que pasou entre ese xoves e o próximo, inda que as súas estrañas potencialidades seguían, sen dúbida, nas nosas mentes: a súa plausibilidade, é dicir, a súa práctica inverosimilitude, as curiosas posibilidades do anacronismo e da completa confusión que suxería. Pola miña parte, estaba especialmente preocupado polo truco do modelo. Eso lembro discutilo co médico, ó que vin o venres no Linnaean. Dixo que vira algo parecido en Tubingen e insistiu bastante na candea que se apagara. Pero cómo fixera o truco, eso non o podía explicar.

O seguinte xoves volvín a Richmond –supoño que eu era un dos invitados do Viaxeiro do Tempo máis constantes– e, ó chegar tarde, atopei catro ou cinco homes xa reunidos no seu salón. O médico permanecía de pé fronte ó lume cunha folla de papel nunha man e o seu reloxo noutra. Mirei arredor buscando ó Viaxeiro do Tempo, e «Son as sete e media agora», dixo o médico. «Supoño que deberiamos cear».

—¿Onde está ...? –preguntei, pronunciando o nome do noso anfitrión.

—¿Acaba de chegar? É máis ben estraño. Non puido evita-la demora. Pídeme nesta nota que procedamos coa cea se non volve ás sete. Di que nolo explicará cando volva.

—Sería unha mágoa deixar que se derrame a cea –dixo o Editor dun recoñecido periódico; e tras deso o doutor tocou o timbre.

O psicólogo era a única persoa á parte do doutor e mais eu que asistira á cea anterior. Os outros homes eran Blank, o editor antes mencionado, certo periodista, e outro home de barbas, silencioso e tímido, ó que eu non coñecía, e quen, polo que puiden observar, non abriu a boca en toda a noite. Houbo algo de especulación na mesa sobre a ausencia do Viaxeiro do Tempo, e eu suxerín, medio en broma, a posibilidade de que estivese a viaxar no tempo. O editor quería que lle explicasémo-la miña teoría, e o psicólogo ofreceulle un detallado informe do «enxeñoso paradoxo e truco» que testemuñaramos ese mesmo día había unha semana. Ía pola metade da súa exposición cando a porta do corredor se abriu lentamente e sen ruídos. Eu estaba de cara á porta, e vino primeiro. «¡Velaí o está!», pensei, «¡Por fin!», a porta abriuse inda máis, e o Viaxeiro do Tempo apareceu de pé ante nós. Escapoume un grito de sorpresa.

—¡Por Deus! home, ¿cal é o problema? –exclamou o médico, que o viu despois de min. E a mesa completa volveuse cara á porta.

Estaba nun estado asombrosamente lamentable. O seu abrigo estaba sucio, poeirento e manchado de verde nas mangas; tiña o pelo revolto e, tal e como eu o vía, parecía máis gris –debido ó po ou á sucidade ou ben porque a súa cor se esvaecera de verdade–. Tiña a face espantosamente pálida; no queixo tiña un corte marrón, un corte a medio cicatrizar; a súa cara estaba consumida e chuchada, coma se sufrise intensamente. Por un momento dubidou no limiar, coma se o cegase luz. Entón entrou no cuarto. Camiñaba con dificultade, coma os vagabundos que teño visto cos pés feridos. Mirabámolo en silencio, esperando a que falase.

Non dixo unha palabra, dirixiuse dolorosamente á mesa e fixo un movemento cara ó viño. O editor encheu un vaso de champaña e empurrouno cara a el. Baleirouno e pareceu que lle fixera ben: mirou en redor da mesa, e a fantasma do seu vello sorriso escintiloulle na cara.

—¿Que diaños estivo facendo, home? –preguntou o doutor.

O Viaxeiro do Tempo non pareceu que o escoitase.

—Non deixen que os moleste –respondeu, cunha certa articulación vacilante–. Estou ben.

Detívose e adiantou o seu vaso para que o servisen, e bebeuno todo dun trago.

—Está bo –dixo.

Os seus ollos brillaban máis, e unha lixeira cor volveulle ás meixelas. A súa ollada ía pasando pola nosas caras cunha expresión apagada de aprobación, e dirixiu a mirada ó cuarto cálido e confortable. Entón falou de novo, aínda de xeito torpe, coma se tivese que busca-lo camiño ata as palabras.

—Vou lavarme e vestirme, e daquela baixarei e explicareilles algunhas cousas... Déixenme algo dese carneiro, adoezo por un pouco de carne.

Entón viu que o editor, que era unha visita pouco frecuente, estaba alí, e díxolle que esperaba que estivese ben. O editor empezou unha pregunta.

—Direille unha cousa –dixo o Viaxeiro do Tempo–. Son... ¡estraño! Estarei perfectamente nun momento.

Quitou os lentes, e camiñou cara á porta da escaleira. De novo puiden observa-la súa coxeira e o suave son das súas pisadas, e, manténdome en pé no meu sitio, vinlle os pés a medida que saía. Non tiña nada neles á parte duns calcetíns esgazados e manchados de sangue. Entón pechouse a porta tras del. Por un intre estiven a piques de seguilo, ata que lembrei canto detestaba calquera escándalo que se montase ó seu redor. Durante un minuto, quizais, quedei pensando nos biosbardos. Nisto, oínlle dicir ó editor: «Salientable comportamento dun eminente científico», pensando nos titulares. E isto devolveu a miña atención á mesa iluminada na que ceabamos.

—¿Cal é o truco? –preguntou o periodista–. ¿Estivo xogando ós ladróns? Non entendo nada.

A miña mirada cruzouse coa do psicólogo e puiden le-la miña interpretación dos feitos na súa cara. Pensaba no Viaxeiro do Tempo subindo con dificultade e dolorosamente escaleiras arriba. Non creo que ninguén máis se decatase da súa coxeira.

O primeiro en recuperarse desta sorpresa foi o médico, que tocou a campá –o Viaxeiro do Tempo odiaba ter serventes esperando na cea– para avisarnos de que un prato quente estaba listo. Ante esto, o editor volveu ó seu garfo e ó seu coitelo cun gruñido, e o home silencioso seguiuno a continuación. Retomouse a cea. A conversa foi alegre por uns instantes, con algúns momentos de asombro; e entón o Editor amosou a súa curiosidade fervente:

—¿Acaso o noso amigo incrementa os seus modestos ingresos pedindo esmola nunha encrucillada? ¿Ou acaso se cre Nabucodonosor? –preguntou.

—Estou seguro de que é este tema da Máquina do Tempo –dixen eu, e retomei o informe do psicólogo sobre a nosa visita anterior. Os novos invitados mostrábanse francamente incrédulos. O editor presentaba obxeccións.

—¿Que era eso de viaxar no tempo? Un home non podería cubrirse de po tropezando cun paradoxo, ¿non é?.

E entón, a medida que asimilaba a idea, recorreu á caricatura. ¿É que non tiñan cepillos para a roupa no futuro? O periodista tampouco se prestaba a cre-la historia baixo ningún concepto, e xuntouse co editor na fácil tarefa de ridiculizar todo o tema. Ámbolos dous representaban o novo tipo de periodista –homes novos, irreverentes e moi alegres.

—O noso correspondente especial no día despois de mañá infórmanos –estaba a dici-lo periodista (ou máis ben gritaba) cando o Viaxeiro do Tempo volveu.

Estaba vestido con roupa de noite normal, e non quedaba nada nel do cambio que me asombrara, excepto o seu ollar mirrado.

—Eu digo –comentou o editor con hilaridade– que estes compañeiros dicían que ¡estivo viaxando ó medio da próxima semana! Cóntenos algo sobre a pequena Rosebery, ¿farao? ¿Canto gañará nas apostas?

O Viaxeiro do Tempo dirixiuse ó sitio reservado para el sen dicir unha palabra. Sorriu silenciosamente, como o facía antes.

—¿Onde está o meu año? –preguntou–. ¡Que gran regalo é espetar de novo un garfo na carne!

—¡A historia! –exclamou o editor.

—¡A historia pode esperar! –contestou o Viaxeiro do Tempo–. Quero algo de comer. Non direi unha palabra ata que meta algo de peptona nas miñas arterias. Gracias. E o sal.

—Unha cousa –dixen eu–. ¿Estivo vostede viaxando no tempo?

—Si –dixo o Viaxeiro do Tempo, coa boca chea, asentindo coa cabeza.

—Daría un xilín por liña por unha narración palabra por palabra –afirmou o editor.

O Viaxeiro do Tempo desprazou o vaso cara ó home silencioso e fíxoo soar coa unlla do dedo, ó que o home silencioso, que lle estivera a mirar para a cara, reaccionou convulsivamente, e serviulle viño.

O resto da cea foi incómodo. Pola miña parte, non deixaban de asomarme preguntas súbitas ós beizos, e atrévome a dicir que o mesmo lle ocorría ós demais. O periodista tentou alivia-la tensión contando anécdotas de Hettie Potter. O Viaxeiro do Tempo prestaba toda a atención á súa cea e amosaba o apetito dun vagabundo. O médico fumaba un cigarro, e observaba ó Viaxeiro do Tempo fixamente. O home silencioso parecía máis torpe do normal, e bebía champaña con regularidade e coa determinación que dan os nervios. Por fin, o Viaxeiro do Tempo afastou o prato, e mirounos a todos.

—Supoño que debo pedir desculpas –dixo–. Simplemente, estaba esfameado. Veño de pasar un tempo asombroso –estendeu a man para coller un puro, e cortoulle o extremo–. Pero veñan á sala de fumar, É unha historia moi longa como para contala diante de pratos graxentos –e, tocando a campá ó pasar, levounos ó cuarto contiguo.

—¿Faloulles a Blank, Dash e Chose sobre a máquina? –preguntoume, ó tempo que sentaba na súa cadeira de brazos e pronunciaba os nomes dos tres novos invitados.

—Pero esa cousa é un simple paradoxo –dixo o editor.

—Non podo discutir esta noite. Non me importa contárlle-la historia, pero non podo discutir. Contareilles –proseguiu– a historia do que me ocorreu, se queren, pero deben evitar interromperme. Quero contalo. Desgraciadamente, a maioría do que conte soará a mentira. ¡Que así sexa! É certo, palabra por palabra, todas iguais. Estaba no meu laboratorio ás catro en punto, e dende entón... Vivín oito días... ¡oito días como non os viviu nunca un ser humano! Estou case desfeito, pero non durmirei ata que remate de lles contar todo esto. Entón irei para a cama. ¡Pero nada de interrupcións! ¿Están de acordo?

—De acordo –dixo o editor.

E o resto de nós dixemos a coro:

—De acordo.

E con eso, o Viaxeiro do Tempo comezou a súa historia tal e como eu llela describo a continuación. Sentou na súa cadeira ó principio, e falou coma un home canso. Despois foise animando. Ó escribilo sinto con demasiada forza o pouco adecuados que son o bolígrafo e a tinta –e, sobre todo, o pouco adecuado que podo ser eu– para expresa-la súa calidade. Vostede le, supoño, con atención abonda; pero non pode ve-la cara branca e sincera do orador no brillante círculo da pequena lámpada, como tampouco pode escoita-la entoación da súa voz. ¡Non pode ver como a súa expresión seguía os xiros da súa historia! A maioría de nós, oíntes, estabamos na sombra, xa que non se prenderan as candeas da sala de fumar, e tan só estaban iluminadas a cara do periodista e as pernas do home silencioso, dos xeonllos para abaixo. Nun principio mirabámonos de cando en vez uns ós outros. Logo dun tempo, deixamos de facelo, e mirabamos tan só para a cara do Viaxeiro do Tempo.

 

 

III

—Faleilles a algúns de vostedes o pasado xoves sobre os principios da Máquina do Tempo, e amoseilles no laboratorio o trebello mesmo, incompleto. Aí está agora, un pouco desgastada polas viaxes, verdadeiramente; unha das barras de mármore ten unha fenda, e un raíl de latón está dobrado, pero o resto está ben abondo. Esperaba rematala o venres. Pero o venres, cando xa case rematara de xuntar tódalas pezas, decateime de que unha das barras de níquel era exactamente unha polgada curta de máis, e tiña que conseguir que ma refixesen; así que non completei a máquina ata esta mañá. Ás dez en punto de hoxe a primeira de tódalas Máquinas do Tempo comezou a súa carreira. Deille un último toque, comprobei tódolos parafusos de novo, puxen unha pinga máis de aceite na barra de cuarzo e sentei na cadeira. Supoño que entón sentín o mesmo asombro polo que viría despois que pode sentir un suicida que mantén a pistola contra as tempas. Collín a panca de arranque nunha man e a de parada na outra, premín a primeira e case inmediatamente a segunda. Pareceume que daba voltas; tiven unha sensación de pesadelo, de caída; e, mirando ó meu redor, vin o laboratorio exactamente igual ca antes. ¿Pasara algo? Por un momento sospeitei que o meu intelecto me enganara. Entón reparei no reloxo. Había un momento, ou eso me parecía, marcaba as dez e un minuto, máis ou menos; ¡agora marcaba as tres e media!

»Dei un suspiro, apertei os dentes, agarrei a panca de arranque coas dúas mans, e partín cun golpe seco. O laboratorio virou agrisado e escuro. Mrs. Watchett entrou e camiñou, aparentemente sen verme, cara á porta do xardín. Supoño que lle levou un minuto, máis ou menos, atravesa-lo lugar; pero a min pareceume que corría polo cuarto coma un foguete. Premín a panca ata a súa posición extrema. Chegou a noite coma cando apagamos unha lámpada, e nun instante chegou mañá. O laboratorio fíxose máis borroso e esvaecido, cada vez máis e máis esvaecido. Chegou mañá pola noite, escuro, e de novo o día, e a noite, e o día, máis e máis rápido aínda. Un remuíño de murmurios enchía as miñas orellas e unha confusión estraña e xorda apoderouse da miña mente.

»Temo que non lles podo transmiti-las peculiares sensacións producidas polas viaxes no tempo. Son excesivamente desagradables. Experiméntase unha sensación exactamente igual á de montar nunha montaña rusa, ¡unha sensación de moverse precipitadamente e non poder evitalo! Sentín a mesma anticipación horrible, tamén, dun golpe inminente. A medida que collín o ritmo, a noite seguía ó día coma o bater dunha á negra. A vaga suxestión do laboratorio pareceu, nun momento dado, esvaecer ante min, e vin o Sol erguéndose rapidamente a través do ceo, caendo cada minuto e marcando cada minuto un día. Supuxen que o laboratorio fora destruído e que agora estaba exposto ó ceo aberto. Tiven a vaga impresión de ver unhas estadas, pero xa ía demasiado rápido como para ser consciente de calquera cousa que se movese. O caracol máis lento que puidese haber corría con demasiada rapidez para min. A sucesión escintilante de escuridade e luz era excesivamente dolorosa para o ollo. Entón, na escuridade intermitente, vin a lúa xirando rapidamente, pasando polos cuartos, a nova e a chea, e albisquei vagamente o xirar das estrelas. Nese momento, a medida que eu avanzaba, aínda gañando velocidade, a palpitación da noite e do día mesturouse nun gris continuo; o ceo adoptou unha cor azul dun escuro marabilloso, unha cor espléndida e luminosa coma a do abrente temperán; o movemento intermitente do Sol converteuse nunha vea de lume, un arco brillante, no espacio; a lúa era unha banda máis borrosa e fluctuante; e non podía ver nada das estrelas, excepto algún círculo máis brillante escintilando no azul de cando en vez.

»A paisaxe víase neboenta e borrosa. Aínda estaba na aba do outeiro no cal está esta casa agora, e o camiño avanzaba sobre a miña posición, gris e escuro. Vin árbores crecer e cambiar coma refachos de vapor, agora marróns, agora vermellas; crecían, espallábanse, tremían e morrían. Vin edificios inmensos levantarse de xeito case imperceptible, ata se amosaren rematados e visibles, e desaparecer coma os soños. A superficie completa da Terra parecía cambiada, derretíase e fluía ante os meus ollos. As pequenas agullas que rexistraban a miña velocidade corrían dando voltas máis e máis rápido. Nese momento notei que o cinto do Sol oscilaba arriba e abaixo, de solsticio a solsticio, nun minuto ou menos, e que polo tanto a miña velocidade era de máis dun ano por minuto; e minuto a minuto a neve branca iluminaba o mundo, e desaparecía, e seguíaa o verde brillante e breve da primavera.

»As sensacións desagradables do comezo eran agora menos punzantes. Convertéronse finalmente nunha especie de euforia histérica. Notei que a máquina oscilaba bruscamente e non sabía explicar por qué. Pero a miña mente estaba demasiado confusa como para prestarlle atención, así que cunha especie de tolemia que estaba a crecer dentro de min, lanceime á futuridade. Nun principio a penas pensei en parar, a penas pensei noutra cousa que non fosen esas novas sensacións. Pero nese momento unha serie nova de impresións foi crecendo na miña mente –unha certa curiosidade e con eso un certo terror– ata que por fin me posuíron completamente. ¡Pensei nos estraños desenvolvementos da humanidade, nos marabillosos avances sobre a nosa civilización rudimentaria que poderían aparecer cando volvese mirar ó escuro mundo esquivo que corría e fluctuaba ante os meus ollos! Vin que unha arquitectura grande e espléndida se elevaba preto de min, máis masiva ca calquera construcción do noso propio tempo e, inda así, tal e como a min me parecía, construída de relampos e néboas. Vin un verde máis rico fluír ó longo da aba do outeiro e permanecer alí, sen ningunha intromisión invernal. Incluso a pesar do veo da miña confusión a Terra parecía moi clara. E así a miña mente chegou ó tema da parada.

»O risco peculiar residía na posibilidade de atopar eu algunha substancia que ocupase o espacio no que eu, ou a máquina, residiamos. Mentres eu viaxase a unha gran velocidade polo tempo, esto pouco importaba. Eu estaba, por dicilo así, atenuado; ¡estaba coándome coma o vapor polos intersticios das substancias que atravesaba! Pero chegar a unha parada que implicase o meu esmagamento, molécula a molécula, contra o que fose que estivese no meu camiño, significaba leva-los meus átomos a tal contacto íntimo con aqueles do obstáculo, que resultaría nunha fonda reacción química, posiblemente unha explosión de longo alcance, e eu estouparía xunto coa miña máquina, desaparecendo de tódalas posibles dimensións, e entraría no descoñecido. Esta posibilidade ocorréraseme unha e outra vez mentres estaba a construí-la máquina, pero, entón, aceptárao alegremente coma un risco inevitable. ¡Un dos riscos que ten que correr un home! Agora o risco era inevitable e xa non o vía tan alegremente. O feito é que, insensiblemente, a estrañeza absoluta de todo, os movementos e oscilacións mareantes da máquina e, sobre todo, a sensación de caída prolongada, conseguiran trastornarme os nervios. Dixen para min que non podería parar nunca e, cun arrouto de mal xenio, decidín parar de contado. Coma un tolo impaciente, turrei da panca e o trebello foi parando con rapidez, e saín despedido precipitadamente polo aire.

»Un son coma o dun trono estoupoume nos oídos. Pode que por un momento se me varrese o sentido. Escoitaba ó meu redor o asubiar dun pedrazo implacable, e atopeime sentado sobre unha herba suave, fronte á máquina envorcada. Aínda parecía todo gris, pero nese momento decateime de que xa non oía confusamente. Mirei ó meu redor. Estaba no que parecía ser un pequeno céspede dun xardín, rodeado por arbustos de rododendros, e reparei en que as súas flores malvas e púrpuras caían a cachón baixo os golpes do pedrazo. O pedrazo danzaba e rebotaba, formando unha nube sobre a máquina, caendo polo chan coma se fose fume. Nun intre estaba empapado ata os ósos. "Vaia hospitalidade", dixen eu, "cun home que viaxou incontables anos para vervos.

»Nese momento, pensei que era un estúpido por mollarme. Erguinme e mirei ó meu redor. Unha figura colosal, esculpida aparentemente nunha pedra branca, erguíase impoñente sobre os rododendros e a través do ballón borroso. Pero o resto do mundo era invisible.

»As miñas sensacións serían de difícil descrición. A medida que as columnas de pedrazo se facían máis delgadas, vin a figura branca con maior claridade. Era moi grande, pois que un bidueiro prateado tocaba o seu ombro. Era de mármore branco, e tiña forma de algo coma unha esfinxe con ás, pero as ás, en lugar de estaren dispostas verticalmente ós lados, estaban abertas de tal maneira que parecía planar. O pedestal pareceume que fose de bronce e estaba cheo de ferruxe. Curiosamente a cara miraba cara a min, os ollos cegos parecía que me observaban, tiña a leve sombra dun sorriso nos seus beizos. Estaba moi erosionada polo tempo e iso transmitía unha desagradable suxestión de enfermidade. Fiquei en pé a mirala durante un intre, medio minuto quizais, ou media hora. Parecía que avanzase e retrocedese a medida que o pedrazo caía ante ela con maior ou menor forza. Por fin afastei os ollos dela por un momento e vin como a cortina de pedrazo esmoreceu, e como o ceo estaba a se iluminar coa promesa do sol.

»Levantei a mirada de novo, dirixíndoa á forma agachada e branca; e toda a temeridade da miña viaxe fíxose real para min. ¿Que podería aparecer cando se retirase por completo a cortina de sarabia? ¿Que puido pasar co home? ¿E se a crueldade se convertera nunha paixón común? ¿E se neste intervalo a raza perdera a súa humanidade e evolucionara a algo inhumano, indiferente e angustiosamente poderoso? Eu podería parecer algún animal salvaxe do vello mundo, só que máis aterrador e desagradable para os nosos semellantes comúns; sería como unha criatura noxenta á que habían asasinar axiña.

»Entón vin outras figuras inmensas: grandes edificios con parapetos complexos e altas columnas, e a aba do outeiro poboada por un bosque que se erguía escuro ata min a través da treboada esmorecente. Invadíame un medo terrible. Volvín freneticamente onda a Máquina do Tempo, esforceime moito para reaxustala. A medida que o facía, os raios do sol loitaban por atravesa-la treboada. O cachón gris foi varrido e esvaeceu coma a punta da vestimenta dunha pantasma. Sobre min, no intenso azul do ceo de verán, xiraron ata desaparecer algúns retallos febles de nubes marróns. Os grandes edificios ó meu lado erguíanse clara e nitidamente, brillando coa humidade da treboada, con pintas brancas do pedrazo sen derreter ó longo dos seus peitorís. Sentinme espido nun mundo estraño. Sentinme como quizais se pode sentir un paxaro no ceo claro, que sabe que o falcón voa sobre el e que sobre el se abaterá. O meu medo aumentou ata o frenesí. Tomei un tempo para respirar, calmeime, e de novo turrei da máquina ferozmente, con tódalas miñas forzas. Cedeu ante o meu esforzo desesperado e deu a volta. Golpeoume o queixo violentamente. Cunha man na cadeira e a outra na panca, fiquei de pé respirando pesadamente coa idea de montar de novo.

»Ora, ó recupera-la posibilidade de efectuar unha rápida retirada, o valor volveu a min. Mirei con máis curiosidade e menos medo este mundo do futuro remoto. Nunha apertura circular, moi arriba, na parede da casa máis achegada, vin un grupo de figuras vestidas con suaves e ricas vestimentas. Víranme, e as súas caras dirixíanse a min.

»Daquela escoitei unhas voces que se me achegaban. A través das matogueiras que estaban ó lado da Esfinxe Branca vin chega-los ombros e cabezas duns homes a correr. Un deles apareceu nun carreiro que levaba directamente ó pequeno céspede no que eu me atopaba coa miña máquina. Era unha criatura delgada, quizais de catro pés de altura, arroupada nunha túnica púrpura, suxeita polo van cun cinto de coiro. Calzaba unhas sandalias ou unhas botas de media altura (non as podía distinguir ben), as súas pernas amosábanse espidas ata os xeonllos e levaba a cabeza descuberta. Ó reparar niso, decateime por primeira vez do quente que era o aire.

»Sorprendeume porque me pareceu unha criatura fermosa e elegante, pero indescritiblemente fráxil. A súa cara acorada lembrábame os máis fermosos dos tísicos, esa beleza héctica da que adoito escoitabamos falar tanto. Ó velo recuperei logo a miña confianza. Afastei as mans da máquina.

 

 

IV

—Nun instante estabamos un fronte ó outro, eu e esta cousa fráxil saída da futuridade. Veu dereito onda min e riu na miña cara. Nun principio sorprendeume a ausencia de mostras de medo pola súa parte. Entón volveuse ós outros dous que estaban a seguila e falou con eles nunha lingua estraña, moi doce e líquida.

»Había outros que viñan; e, nun momento, un pequeno grupo de quizais oito ou dez destas exquisitas criaturas estaba ó meu carón. Un deles dirixiuse a min. Ocorréuseme, cousa estraña, que a miña voz era moi dura e grave para eles. Así que movín a cabeza e, sinalando as miñas orellas, movina de novo. Avanzou un paso, dubidou, e entón tocoume a man. Daquela sentín outros pequenos tentáculos suaves sobre as costas e os ombros. Querían asegurarse de que eu era real. Non había nada alarmante nisto. Sen dúbida, había algo nesta xente fermosa e pequena que inspiraba confianza, unha amabilidade chea de gracia, unha certa soltura infantil. E á parte, parecían tan fráxiles que me podía imaxinar guindando unha ducia deles polo aire coma se xogase ós bolos. Pero fixen un movemento rápido para avisalos cando vin que as súas pequenas mans rosadas tocaban á Máquina do Tempo. Felizmente, cando inda non era demasiado tarde, pensei no perigo xa esquecido e, alcanzando as barras da máquina, desaparafusei as pequenas pancas que a puñan en movemento e metinas no meu peto. Entón dei volta de novo a ver que podería facer para comunicarme.

»E, logo, reparando máis nas súas características, observei algunhas peculiaridades máis na súa beleza case de cerámica. O cabelo, que era uniformemente rizo, remataba nunhas puntas afiadas sobre o pescozo e as meixelas; non había a máis leve suxestión de pelo na cara e as súas orellas eran singularmente pequenas. As bocas tamén eran pequenas, con beizos dun vermello brillante e máis ben finos, e os pequenos queixos remataban en punta. Os ollos eran grandes e de expresión doce e, isto pode parecer egoísta pola miña parte, deume a sensación de que espertaba menos interese neles do que eu esperaría.

»Xa que non facían ningún esforzo por comunicarse comigo, e simplemente permanecían cerca de min sorrindo e falando con suaves notas arrolantes entre eles, iniciei a conversa. Acenei para a Máquina do Tempo e para min mesmo. Entón, dubidando por un momento cómo expresa-lo tempo, apuntei ó Sol. De seguido, unha desas curiosas e pequenas figuras fermosas, vestida de cadros púrpuras e brancos, imitou o meu xesto e sorprendeume imitando o son do trono.

»Por un momento fiquei confuso, inda que a transcendencia deste xesto era clara abondo. A pregunta veume á mente rapidamente. ¿Estaba tola esta xente? Dificilmente poderían entender cómo me sorprendeu. Verán, eu sempre anticipara que a xente de arredor do ano oitocentos dous mil estarían moi por diante de nós, en coñecemento, en arte, en todo. Entón, un deles fíxome unha pregunta de repente, unha pregunta que probaba que estaba ó mesmo nivel intelectual cós nosos nenos de cinco anos. Preguntoume, de feito, ¡se eu viñera do Sol nunha treboada! Reafirmou a idea que desbotara sobre as súas vestimentas, as súas extremidades liviás e febles e as súas características fráxiles. Unha corrente de decepción percorreume a cabeza. Por un momento sentín que construíra a Máquina do Tempo en van.

»Neguei coa cabeza, acenei para o Sol, e fixen unha representación tan vívida dun trono que os sorprendín. Retiráronse todos un paso, máis ou menos, e inclináronse. Daquela veu un rindo onda min, levaba unha cadea de fermosas flores, que eu descoñecía, e colocouma no pescozo. A idea foi recibida cun aplauso melodioso e, nun intre, estaban todos a correr adiante e atrás buscando flores, que botaron por riba de min ó tempo que rían ata que estiven case cuberto delas. Vostedes que nunca viron algo parecido poden vagamente imaxina-las flores tan delicadas e marabillosas que crearan innumerables anos de cultivo. Entón alguén suxeriu que o seu obxecto de xogo debería ser exhibido no edificio máis achegado, así que me levaron tras da esfinxe de mármore branco, que parecera observarme todo este tempo sorrindo ante a miña sorpresa, cara a un grande edificio gris de pedra labrada. Segundo ía con eles, a lembranza das miñas anticipacións confiadas sobre unha posteridade profundamente solemne e intelectual veu, con sorna irresistible, á miña mente.

»O edificio tiña unha entrada inmensa, sendo todo el de dimensións colosais. Eu estaba naturalmente máis ocupado coa crecente multitude de xente pequena, e cos grandes portais que se abrían ante min sombríos e misteriosos. A miña impresión xeral do mundo que vía sobre as súas cabezas era a dun desbalde enmarañado de fermosos arbustos e flores, a dun xardín desleixado había tempo e, inda así, carente de malas herbas. Vin unha serie de espigas altas de flores brancas e estrañas, que medían un pé quizais, situadas ó longo daquela riqueza de pétalos encerados. Crecían espalladas, coma se fosen salvaxes, entre os matos multicolores pero, como digo, non os examinei con detalle naquel momento. A Máquina do Tempo quedara abandonada na herba que había entre os rododendros.

»O arco da entrada estaba labrado con moito detalle; pero, naturalmente, non observei os detalles coidadosamente, inda que me pareceu ver suxestións de vellas decoracións fenicias a medida que os atravesaba, e sorprendeume ver que estaban erosionadas e moi esgazadas. Recibiume no limiar máis xente vestida de cores luminosas; e así entramos, eu, vestido con roupas sucias do século dezanove, cunha aparencia abondo grotesca, engalanado con flores e rodeado por unha masa arremuiñada vestida con batas rechamantes de suaves cores e extremidades pálidas e brillantes, nun remuíño melodioso de risos e conversas ledas.

»A grande entrada abríase a un salón proporcionalmente grande decorado en marrón. O teito estaba escuro, e as fiestras, parcialmente acristaladas con vidros de cores e parcialmente descubertas, deixaban pasar unha luz tenue. O chan estaba composto de inmensos bloques dalgún metal duro e branco, non eran placas nin lousas, senón bloques, e estaban moi erosionados polo que eu considerei coma o ir e vir de xeracións pasadas, ata o punto de ter fondas canles ó longo dos camiños máis frecuentados. Colocadas transversalmente ó longo do cuarto había numerosas mesas feitas de lousas de pedra puída, elevadas quizais a un pé do chan, e sobre elas atopei moreas de froitas. Algunhas delas recoñecinas, como algún tipo de framboesas e laranxas hipertrofiadas, pero a maioría eran para min descoñecidas.

»Entre as mesas espallábase un gran número de coxíns. Sentaron sobre estes os meus anfitrións, acenándome para que eu os imitase. Sen cerimonia ningunha comezaron a come-la froita coas mans, botando a pel, os rabos e demais refugos ás aberturas redondas que se atopaban ós lados das mesas. Non tiven reparo en segui-lo seu exemplo, xa que sentía sede e fame. Mentres facía o tal, fun observando o recibidor con calma.

»E quizais o que máis me sorprendeu foi a súa aparencia deteriorada. As fiestras de vidro tinxido, que amosaban só un patrón xeométrico, estaban rotas por moitas partes e as cortinas que colgaban tiñan polo extremo máis baixo unha grosa capa de po. E chamoume a atención que estivese rota a esquina da mesa de mármore cerca de min. Inda así, o efecto en xeral era extremadamente rico e pintoresco. Había, quizais, un par de centos de persoas ceando no salón; e a maioría delas, sentadas tan preto de min como lles era posible, observábanme con interese, cos seus ollos brillando sobre a froita que estaban a comer. Todos estaban vestidos co mesmo tecido sedoso, suave, e aínda así, resistente.

»Por certo, a froita constituía toda a súa dieta. Esta xente do futuro remoto era vexetariana estricta e, mentres eu estiven con ela, malia algúns degoros de carne, tiven que ser, tamén, fruxívoro. Sen dúbida, achei máis tarde que os cabalos, as vacas, as ovellas e os cans seguiran ó ictiosauro na senda da extinción. Pero as froitas eran moi deliciosas; unha, en particular, que me parecía que estaba de temporada durante a miña estadía alí (unha cousa con flores cunha casca de tres lados) estaba especialmente boa, e convertina no ingrediente básico das miñas comidas. De primeiras sentinme desconcertado por todas estas froitas estrañas, e polas flores descoñecidas que vin, pero máis tarde comecei a percibi-la súa importancia.

»De tódolos xeitos, estaba a contarlles sobre a miña primeira cea de froitas no futuro distante. Tan pronto como satisfixen un pouco o meu apetito, tomei a determinación de tentar en firme aprende-la fala destes novos homes que coñecera. Estaba claro que era o seguinte que tiña que facer. As froitas parecían algo conveniente co que comezar e, collendo unha delas, comecei a facer unha serie de sons interrogativos e xestos. Tiven algunhas dificultades considerables para facer entende-lo que quería dicir. Nun principio, os meus esforzos provocaron miradas de sorpresa ou risas inextinguibles; pero, finalmente, unha pequena criatura loura pareceu comprende-la miña intención e repetiu un nome. Tiveron que falar e explica-la cuestión longamente a cada un, e as miñas primeiras tentativas de face-los pequenos sons exquisitos da súa lingua causaron gran divertimento. De calquera xeito, eu sentíame coma un mestre de escola entre nenos, e perseverei, e por fin tiña unha serie de substantivos ós que recorrer; e entón pasei ós pronomes demostrativos, e incluso ó verbo "comer". Pero foi un traballo lento, e a xente pequena logo cansaba e querían afastarse das miñas preguntas, así que decidín, máis ben forzado pola necesidade, deixalos que me desen as súas clases en pequenas doses, cando así lles parecía. E atopei moi logo con que eran doses moi pequenas; pois nunca dei con xente máis indolente ou que se fatigase con tanta facilidade.

»Axiña descubrín unha cousa estraña sobre os meus pequenos anfitrións, que era a súa faltade interese. Viñan a min con gritos impacientes de sorpresa, coma nenos, pero coma nenos logo deixaban de examinarme e afastábanse tras doutro xoguete. A cea e maila miña iniciación á conversa rematou, e notei por primeira vez que case tódolos que me rodearan ó principio xa marcharan. É estraño tamén o rapidamente que dei en ignorar a esta xente pequena. Saín atravesando o portal ó mundo iluminado polo sol tan pronto como satisfixen a miña fame. Topaba continuamente con máis destes homes do futuro, que me seguían a pouca distancia, falaban e facían risa de min; e, logo de xesticularen e sorrir amigablemente, deixábanme cos meus propios asuntos.

»A calma da noitiña caía sobre o mundo cando eu saía do gran salón, e a paisaxe estaba iluminada polo brillo temperado do sol poñente. Ó principio, as cousas eran moi confusas. Todo era tan distinto do mundo que eu coñecera... incluso as flores. O grande edificio que abandonara estaba situado na ladeira dun amplo val cun río; pero o Támesis movérase, se cadra, unha milla da súa posición actual. Decidín subir ó cumio dunha crista situada quizais a unha milla e media, dende a que podería ter un panorama máis amplo deste noso planeta no ano oitocentos dous mil setecentos un d.C. Esa era, debo dicilo, a data que marcaban os pequenos reloxos da miña máquina.

»A medida que camiñaba ía observando cada impresión que me puidese axudar a explica-la condición de esplendor ruinoso no que atopara o mundo; xa que estaba nun estado ruinoso. Un pouco máis arriba no outeiro, por exemplo, había unha gran morea de granito, soldada con masas de aluminio, un vasto labirinto de paredes escarpadas e moreas desordenadas, entre as cales había grosos bloques de plantas moi fermosas con forma de pagode (estrugas probablemente) pero marabillosamente tinxidas de marrón nas follas, incapaces de provocar urticaria. Eran, evidentemente, os restos abandonados dalgunha estructura inmensa, da que non podía determina-la súa finalidade. Sería aquí onde estaba destinado, máis adiante, a ter unha estraña experiencia (o primeiro coñecemento dun aínda máis estraño descubrimento) pero deso falarei no momento oportuno.

»Mirando ó redor de min cun pensamento repentino, dende unha terraza na que descansei un intre, decateime de que non había casas pequenas á vista. Aparentemente, a casa, e posiblemente a habenza, esvaeceran. Aquí e acolá, entre o verde, había edificios con aparencia de pazos; pero a vivenda e a casa de campo, que unha vez formaran parte característica da nosa propia paisaxe inglesa, desapareceran. "Comunismo", dixen para min.

»E tras deso veume outra idea. Mirei para media ducia de figuras pequenas que estaba a seguirme. E, de súpeto, decateime de que todas tiñan o mesmo tipo de vestido, o mesmo rostro suave e sen pelo, así como a mesma rotundidade feminina das extremidades. Pode parecer estraño, quizais, que non me decatase desto antes. Pero, todo era moi raro. Agora, decatábame deste feito con claridade suficiente. Na vestimenta, e en tódalas diferencias de textura e comportamento que agora distinguen ós sexos un doutro, esta xente do futuro era parecida. Parecéndome os nenos nada máis que miniaturas dos pais. Xulguei, entón, que os nenos dese tempo eran extremadamente precoces, fisicamente polo menos, e atopei máis adiante probas abondas que corroboraban a miña opinión.

»Vendo a facilidade e seguridade na que vivía esta xente, pensei que este parecido tan achegado dos sexos era algo que un esperaría despois de todo; xa que a forza dun home e a suavidade dunha muller, a institución da familia, e a diferenciación de ocupacións son meras necesidades combativas da era da forza física. Cando a poboación está equilibrada e é abundante, o moito coidar dos nenos convértese nun mal máis que nunha beizón para o Estado. Onde a violencia aparece raramente e os nenos están seguros, hai menos necesidade (sen dúbida non hai necesidade ningunha) dunha familia eficaz, e a especialización dos sexos, referente ás necesidades dos seus nenos, desaparece. Vemos algúns comezos desto incluso no noso propio tempo e este proceso de igualación, na era futura, xa estaba completado. Esto, debo lembrarlles, eran as miñas suposicións no momento. Máis tarde, puiden aprecia-lo lonxe que estaba da realidade.

»Mentres estaba distraído con estas cousas, unha estructura pequena e fermosa atraeu a miña atención: era algo coma un pozo baixo unha cúpula. Pensei brevemente no estraño que era que aínda existisen os pozos e, daquela, retomei o fío das miñas especulacións. Non había ningún edificio grande polo camiño que levaba ó cumio do outeiro; e, como as miñas forzas para camiñar eran evidentemente milagrosas para aquelas xentes, quedei só por primeira vez. Cunha estraña sensación de liberdade e aventura, continuei ata a crista.

»Alí atopei un asento dalgún metal amarelo que non recoñecín, corroído nalgúns sitios por un tipo de óxido rosado e medio asolagado por unha suave carriza, tiña os brazos fundidos e tallados con forma de cabeza de grifón. Sentei nel e inspeccionei a ampla vista do noso vello mundo baixo o solpor daquel longo día. Era unha vista tan doce e agradable como nunca teño visto outra. O sol xa descendera por baixo do horizonte e o oeste alumeaba dourado, retocado por algunhas barras horizontais de púrpura e carmesí. Abaixo estaba o val do Támesis, no que descansaba o río coma unha banda de aceiro brunido. Xa falei dos grandes pazos espallados entre o variado verde, algúns en ruínas e outros aínda ocupados. Aquí e acolá elevábase unha figura branca ou prateada no xardín descoidado da Terra, aquí e acolá aparecía a liña vertical afiada dalgunha cúpula ou obelisco. Non había ningunha sebe, ningún signo de dereitos de propiedade, ningunha proba da existencia da agricultura; a Terra enteira convertérase nun xardín.

»E así, mirando, comecei a elabora-la miña interpretación sobre as cousas que vira. E, tal e como tomaba forma aquela noitiña, a miña interpretación era algo así como o seguinte. (Despois atopei que tan só tiña media verdade, ou só unha visión dunha cara da verdade.)

»Parecíame a min que eu aparecera na decadencia da humanidade. O solpor avermellado fíxome pensar na caída do home. Por primeira vez, comecei a decatarme dunha estraña consecuencia do esforzo social no que nos vemos inmiscidos actualmente. E inda así, penso eu, é unha consecuencia abondo lóxica. A forza é o resultado da necesidade; a seguridade beneficia ós débiles. O traballo de mellora-las condicións de vida (o proceso verdadeiramente civilizador que fai a vida máis e máis segura) chegara a un ritmo constante ata o seu clímax. Un triunfo dunha humanidade unida sobre a Natureza seguiu ó outro. Cousas que agora son simples soños convertéranse en proxectos deliberadamente planeados e levados a cabo. ¡E a colleita era o que eu estaba a ver!

»Despois de todo, a sanidade e maila agricultura de hoxe en día están aínda nunha etapa rudimentaria. A ciencia do noso tempo só atacou unha pequena parte do campo da enfermidade humana; pero, inda así, espalla as súas operacións a un bo ritmo e con persistencia. As nosas agricultura e horticultura destrúen algunha mala herba por aquí e por acolá e cultivan unhas vinte ou máis plantas beneficiosas, deixando que un gran número delas loiten por un equilibro da mellor forma que poidan. Mellorámo-las nosas plantas e animais favoritos (e ben poucos que son) gradualmente, mediante a crianza selectiva: agora un novo e mellor pexego, agora unha uva sen pebidas, agora unha flor máis doce e máis grande, agora unha raza máis conveniente de gando. Mellorámolos gradualmente, porque os nosos ideais son vagos e variantes e o noso coñecemento é moi limitado; porque a Natureza, tamén, é tímida e lenta nas nosas mans torpes. Algún día todo esto estará mellor organizado e será aínda mellor. Ese é o camiño que segue a corrente a pesar dos remuíños. O mundo enteiro será intelixente, educado e ha cooperar; as cousas moveranse máis e máis rapidamente cara a subxuga-la Natureza. Ó final, sabia e coidadosamente, deberemos reaxusta-lo equilibrio dos animais e os vexetais para que se adecúe ás necesidades humanas.

»Este axuste, digo eu, debeu facerse xa, e debeu facerse ben; feito sen dúbida durante todo o Tempo, no espacio de Tempo polo cal a miña máquina saltara. No aire non había mosquitos, na Terra non había malas herbas ou fungos, por tódalas partes había froitas e flores doces e fermosas, bolboretas brillantes voaban por aquí e acolá. Conseguírase a medicina preventiva ideal. Fixéranse desaparece-las doenzas. Non vin ningunha proba de ningunha doenza contaxiosa durante toda a miña visita. E incluso terei que contarlles máis adiante que ata os procesos de putrefacción e decadencia se transformaran profundamente por estes cambios.

»Tamén se conseguiran triunfos sociais. Vin o xénero humano aloxado en abeiros espléndidos, vestido gloriosamente, e nunca atopei a ninguén sen roupas. Non había signos de dificultade, nin social nin económica. A tenda, o anuncio, o tráfico, todo ese comercio que constitúe o corpo do noso mundo, desapareceran. Era natural nesa noitiña dourada que eu pasase á idea do paraíso social. Presentárase a dificultade para incrementa-la poboación, supuña eu, e a poboación deixou de crecer.

»Pero con este cambio veñen, a condición, adaptacións inevitables ó cambio. ¿Cal, a menos que a ciencia biolóxica sexa unha masa de erros, é a causa da intelixencia e do vigor humanos? Dificultades e liberdades: condicións baixo as cales sobreviven o activo, o forte e mailo sutil e nas que os máis febles sucumben; condicións que benefician as alianzas leais de homes capaces, que benefician o autocontrol, a paciencia e a toma de decisións. E a institución da familia, e as emocións que xorden nela, os celos feros, a tenrura polos nenos, a devoción propia dos pais, todas atopaban a súa xustificación e o seu soporte nos perigos inminentes que ameazaban os máis novos. Agora, ¿onde están eses perigos inminentes? Hai un sentimento crecente, e crecerá, contra os celos matrimoniais, contra o fero instinto da maternidade, contra as paixóns de tódolos tipos; cousas innecesarias agora, e cousas que nos fan sentir incómodos, superviventes salvaxes, discordes nunha vida refinada e pracenteira.

»Pensei na delicadeza física da xente, na súa carencia de intelixencia, nesas ruínas grandes e abondosas, e reafirmouse a miña crenza nunha perfecta conquista da Natureza. Xa que despois da batalla vén a Paz. A Humanidade fora forte, enérxica e intelixente, e utilizara toda a súa vitalidade para altera-las condicións nas que vivía. E agora chegara a reacción das condicións alteradas.

»Baixo as novas condicións de comodidade e seguridade perfectas, toda esa enerxía infatigable, que en nós é forza, converteríase en debilidade. Incluso no noso propio tempo certas tendencias e desexos, que unha vez foron necesarios para sobrevivir, son unha fonte constante de fracasos. O valor físico e o amor pola loita, por exemplo, non son de moita axuda (mesmo poden ser obstáculos) para o home civilizado. E nun estado de equilibrio físico e seguridade, o poder, tanto intelectual coma físico, estaría fóra de lugar. Xulguei que durante numerosos anos non houbera ningún perigo de guerra ou violencia solitaria, ningún perigo proveniente de bestas salvaxes, ningunha doenza devastadora que requirise unha constitución forte, ningunha necesidade de traballar duro. Para unha vida tal, o que nós chamariamos feble está tan ben equipado coma o forte, de feito non é xa feble. Están incluso mellor equipados, xa que o forte se vería afectado por unha enerxía para a cal non había saída. Sen dúbida a beleza exquisita dos edificios que vía era o resultado das últimas expresións da agora desatinada enerxía do home, antes de que se instalase en perfecta harmonía coas condicións baixo as cales vivía, o florecemento dese triunfo que comezou a última gran paz. Este foi sempre o destino da enerxía na seguridade; convértese en arte e erotismo, e daquela veñen a apatía e a decadencia.

»Incluso este ímpeto artístico acabaría por finar. Xa case morrera, no tempo que eu vin. Adornarse con flores, bailar, cantar á luz do sol era o que quedaba do espírito artístico, e nada máis. Incluso eso había transformarse ó final nunha inactividade conformista. Mantémonos espelidos ante o inminente golpe da pedra da dor e da necesidade e, polo que eu vía, ¡aquí estaba esa odiosa pedra rota por fin!

»Mentres permanecía alí na escuridade crecente, pensei que con esta explicación simple conseguira domina-lo problema do mundo, que coñecera todo o segredo desta xente deliciosa. Posiblemente os planos que artellaran ante o aumento da poboación tiveran demasiado éxito, e o seu número diminuía en lugar de manterse. Eso explicaría as ruínas abandonadas. Moi simple era a miña explicación, e ben plausible, ¡coma a meirande parte das teorías erróneas!

 

 

V

—Mentres me entretiña con este triunfo demasiado perfecto do home, a lúa chea, amarela e redondeada, emerxeu dun desbordamento de luz prateada no nordeste. As pequenas figuras brillantes situadas máis abaixo deixaron de vagar, un moucho silencioso voou polos arredores e eu tremín co calafrío da noite. Decidín descender e atopar un lugar onde durmir.

»Busquei o edificio que coñecía. Entón, a miña mirada desviouse cara á figura da Esfinxe Branca sobre o pedestal de bronce, cada vez máis visible a medida que o luar se fixo máis brillante ó elevarse a lúa. Podía ve-lo bidueiro prateado contra dela. Alí estaba a morea de matos de rododendro, negros baixo a luz pálida, e tamén o pequeno prado. Volvín mirar alí. Unha estraña dúbida turbou a miña compracencia. "Non", dixen para min categórico, "ese non era o prado no que estaba a máquina".

»Pero si era o lugar. A cara branca e erosionada da esfinxe miraba cara a el. ¿Poden imaxinar como me sentía a medida que me ía decatando desto? Pero non poden. ¡A Máquina do Tempo desaparecera!

»De golpe, coma unha labazada que me cruzase a cara, xurdiu a posibilidade de perde-lo contacto coa miña era, de quedar indefenso neste mundo novo e estraño. Só o feito de pensalo provocaba en min unha sensación física moi real. Podía sentir como me aferraba pola gorxa e paraba a miña respiración. Nun momento invadiume unha intensa sensación de medo que me fixo saltar en grandes alancadas outeiro abaixo. Caín de cabeza e corteime na cara; non perdín tempo a conte-lo sangue, senón que me erguín dun salto e seguín correndo, cun fío de sangue quente que me descendía polas meixelas e o queixo. Todo o tempo que estiven a correr ía dicindo para min mesmo: "Movérona un pouco, empurrárona baixo os arbustos para sacala do sendeiro". Inda así, corrín con tódalas miñas forzas. Todo o tempo, coa certeza que ás veces acompaña ó pavor, sabía que tal aseveración era unha tolemia, sabía instintivamente que a máquina fora arredada do meu alcance. Respiraba con dolor. Supoño que cubrín toda a distancia dende o cumio da crista ata o pequeno prado, arredor de dúas millas, en dez minutos. E non son un home novo. Maldicía en voz alta, mentres corría, a miña tolemia confiada de deixa-la máquina, perdendo así moito alento. Berrei alto e ninguén contestou. Non parecía que se movese unha soa criatura naquel mundo iluminado pola lúa.

»Cando cheguei ó céspede, os meus peores temores víronse convertidos en realidade. Non había trazo ningún do que esperaba ver. Sentinme desmaiado e frío cando me enfrontei co espacio baleiro entre a morea negra de arbustos. Corrín arredor del furioso, coma se o trebello estivese acochado nunha esquina; e entón parei de súpeto, apreixando o pelo coas mans. Por riba de min reinaba a esfinxe, sobre o pedestal de bronce, branca, brillante, erosionada, á luz da lúa saínte. Parecía rir facendo burla da miña consternación.

»Podería consolarme imaxinando, de non estar eu seguro da súa inutilidade física e intelectual, que a xente pequena colocara o mecanismo baixo algún abeiro para min. Eso era o que me trastornaba: o sentimento de que existía algún oculto poder insospeitado, que coa súa intervención esvaecera o meu invento. Aínda así, estaba seguro dunha cousa: a menos que outra era producise o seu duplicado exacto, a máquina non se puidera mover no tempo. A conexión das pancas (amosareilles, máis tarde, este método) evitaba que ninguén tentase viaxar con ela unha vez que se estiraran. Tivera que movela alguén, estaba agochada, pero só no espacio. Mais, daquela, ¿onde podía estar?

»Creo que me deu un ataque frenético. Lembro que corrín violentamente dun lado a outro entre as matogueiras iluminadas pola lúa, arredor da esfinxe, e lembro que sorprendín a algún animal branco que, na luz escura, confundín cun cervo pequeno. Lembro, tamén, que batín máis tarde esa noite os matos cos meus puños pechados ata que esfolei os cotobelos e me empezaron a sangrar por culpa das ramas rotas. Entón, saloucando e delirando naquela angustia mental, dirixinme cara ó inmenso edificio de pedra. O gran salón estaba escuro, silencioso e abandonado. Esvarei no chan irregular caín sobre unha das mesas de malaquita, e case rompo unha canela. Prendín un misto e continuei por detrás das cortinas das que xa lles falei.

»Alí atopei un segundo gran salón cuberto con coxíns, sobre os cales, quizais unhas vinte persoas daquela xente pequena estaban a durmir. Non dubido que a miña segunda aparición foi para elas moi estraña, ó xurdir eu repentinamente da escuridade silenciosa facendo ruídos inarticulados e acompañado polo estralar e o lume dun misto. Eles esqueceran o que era un misto. "¿Onde está a miña Máquina do Tempo?", preguntei, berrando coma un neno furioso, poñéndolles mans encima e axitándoos. Debeu ser algo moi estraño para eles. Algúns riron, a maioría parecían asustados de morte. Cando os vin rodeándome, decateime de que, ó tentar revivi-la sensación do medo, estaba a facer algo tan estúpido como só o podía facer naquelas circunstancias, xa que, segundo o comportamento que observara durante o día, estaba convencido de que para eles o medo xa era algo esquecido.

»Abruptamente, tirei o misto e, empurrando a un deles fóra do meu camiño, atravesei cambaleando o gran comedor de novo, cara a fóra, á luz da lúa. Oín laios de terror e as pisadas ó correr e tropezar dun lado a outro. Non lembro todo o que fixen mentres a lúa subía polo ceo. Supoño que era a natureza insospeitada da miña perda o que me entolecía. Sentíame desesperadamente desvencellado dos da miña especie, coma un animal estraño nun mundo descoñecido. Debín correr adiante e atrás no meu delirio, berrando e maldicindo a Deus e ó Destino. O que si que lembro é unha fatiga horrible, a medida que pasou a longa noite de tolemia; lembro que mirei nun e noutro lugar imposible; lembro que andei ás toas entre ruínas iluminadas pola lúa e que toquei a estrañas criaturas nas sombras negras; finalmente, lembro como caín no chan cerca da esfinxe e chorei con total desconsolo. Non me quedaba nada máis cá miseria. Entón durmín, e cando espertei de novo xa era día entrado e estaban un par de gorrións a dar choutos arredor de min, na herba, ó alcance da miña man.

»Sentei na frescura da mañá, tentando lembrar cómo chegara alí e por qué tiña un sentimento tan fondo de abandono e desesperación. Entón todo veu con claridade á miña mente. Coa luz do día, clara e razoable, puiden encara-los meus problemas. Vin os resultados da miña tolemia salvaxe e frenética da noite anterior, e puiden razoar comigo mesmo. "Supón o peor", dixen. "Supón que perdíche-la máquina por completo, ¿destruída quizais? A miña obriga é permanecer tranquilo e ser paciente para aprender cómo é esta xente, para facerme unha idea clara de cómo se produciu a miña perda e atopa-los medios de consegui-los materiais e ferramentas; de tal xeito que, ó final, quizais poida construír outra". Esa sería a miña única esperanza, se cadra, pero mellor cá desesperación. E, despois de todo, era un mundo fermoso e curioso.

»Pero probablemente a máquina fora tan só roubada. "Inda así", pensei, "debo mante-la calma e ser paciente, atopar onde se esconde e recuperala mediante a forza ou a astucia". E con iso púxenme en pé e mirei ó meu redor, pensando onde me podería dar un baño. Sentíame canso, engabuñado e sucio da viaxe. A frescura da mañá fixérame desexar unha frescura igual para min mesmo. Esgotara a miña capacidade emocional. E, de certo, a medida que camiñaba pensando nas miñas cousas, atopeime cavilando sobre a miña intensa excitación da noite anterior. Fixen un exame minucioso do chan que rodeaba ó prado. Perdín algo de tempo con cuestións triviais que tentei facerlle comprender, ata onde puiden, á xente pequena que se achegaba. Ningún deles podía entende-los meus xestos; algúns parecían simplemente impasibles, outros pensaban que era unha broma e facían risa de min. Supúxome un grandísimo esforzo mante-las mans lonxe das súas caras a rir. Era un impulso tolo, pero o diaño xerara en min un medo e unha furia cega irrefreables, e incluso parecía ansioso de aproveita-la miña perplexidade. O prado aconselloume mellor. Atopei unha rodeira nel, a medio camiño entre o pedestal da esfinxe e as pegadas dos meus pés onde, ó chegar, tivera que turrar da máquina envorcada. Había outros sinais de movemento arredor, con pegadas estrañas e delgadas coma as que deixaría un preguiceiro. Esto levou a miña atención cara ó pedestal. Era, como creo que dixen, de bronce. Non era un simple bloque, senón que estaba decorado ricamente con profundos paneis enmarcados a cada lado. Dirixinme cara a eles e golpeeinos. O pedestal estaba oco. Ó examina-los paneis coidadosamente atopei que non estaban pegados ós marcos. Non había picaportes ou pechaduras pero, probablemente, os paneis, se eran portas como eu supuña, abríanse dende dentro. Unha cousa estaba suficientemente clara para min. Non facía falla esforzarse demasiado para deducir que a miña Máquina do Tempo estaba dentro do pedestal. Mais cómo chegara aí era outro problema distinto.

»Vin as cabezas de dúas persoas vestidas de laranxa que chegaban polos matos, so dalgunhas maceiras en flor, camiñando cara a min. Virei sorrindo cara a eles e chameinos. Viñeron e, daquela, sinalando o pedestal de bronce, tentei amosárlle-lo meu desexo de abrilo. Pero ante o meu primeiro xesto cara ó pedestal, comezaron a comportarse dun xeito moi estraño. Non sei como explicárlle-la súa expresión. Supoñan que tivesen que utilizar un xesto extremadamente maleducado para comunicárense cunha dama refinada: a súa reacción sería máis ou menos a deles. Escaparon coma se recibisen o maior insulto posible. A continuación probei cun home de aparencia agradable, vestido de branco, e obtiven exactamente o mesmo resultado. Dalgún xeito, a súa reacción fíxome sentir avergoñado. Pero, como saben, quería a Máquina do Tempo e probei de novo con el. Segundo ía marchando, coma os outros, ferveume o sangue. Con tres alancadas púxenme detrás del, agarreino polos colares da bata e comecei a arrastralo cara á esfinxe. Entón vin o horror e a repugnancia da súa cara; e, repentinamente, deixeino ir.

»Pero aínda non me daba por vencido. Batín co puño nos paneis de bronce. Pareceume escoitar que algo se remexía dentro (para ser exacto, pareceume escoitar un son coma unha risiña), pero debín trabucarme. Entón collín un gran coio do río, volvín, e petei con el os paneis ata que aplanei unha espiral das decoracións e o óxido caeu en láminas poeirentas. A xente pequena e delicada debeume escoitar martelando en arroutadas intermitentes a nunha milla á redonda; pero non conseguín nada. Vin un grupo deles sobre os outeiros, espreitándome. Finalmente, caloroso e canso, sentei a vixia-lo lugar. Pero estaba demasiado fatigado como para vixiar por moito tempo: son demasiado occidental para unha vixilia longa. Podería traballar nun problema durante anos; pero, esperar inactivo durante vintecatro horas, eso é outra cousa.

»Erguinme de alí a un pouco e comecei a camiñar sen rumbo, atravesando os matos de novo cara ó outeiro. "Paciencia", dixen. "Se quére-la túa máquina de volta tes que deixa-la esfinxe. Se pensan saca-la túa máquina, non axudará nada que rómpa-los paneis de bronce, e se non a pensan sacar, recuperarala tan pronto como poidas preguntar por ela. Ficar quedo, entre todas esas cousas descoñecidas, ante un dilema tal non ten sentido. Baséase niso a monomanía. Encara este mundo. Aprende os seus xeitos, obsérvao, cóidate de facer suposicións demasiado apresuradas sobre o que significa. Ó final acabarás atopando as pistas que leven á solución do dilema". Entón veume de socato á mente a gracia da situación: a lembranza dos anos que pasara estudiando e traballando duro para chegar á idade futura e, agora, a miña grande ansiedade para saír dela. Construíra a trampa máis complicada e desesperanzadora que o home nunca puido enxeñar. Inda que o fixera co meu propio risco. Rin alto. Inda que ría de min mesmo, non o puiden evitar.

»Ó atravesa-lo gran pazo pareceume que me evitaba a xente pequena. Puido se-la miña imaxinación, ou quizais tiña algo que ver co meu martelar nas portas de bronce. Inda así estaba razoablemente seguro de que me evitaban. De tódolos xeitos, tiven coidado de non mostrar preocupación e de absterme de perseguilos. E, pasados un día ou dous, todo volveu ser coma ó principio. Fixen tantos progresos como puiden na súa lingua; e, ademais, seguín explorando por aquí e por acolá. A menos que non entendese algún punto sutil da súa lingua, esta era en exceso simple, composta case exclusivamente de substantivos comúns e verbos. Parecía haber poucos termos abstractos, se é que os había, e tampouco se usaba a lingua figurada. As súas frases eran normalmente simples, de dúas palabras, e eu tan só podía entender ou pronuncia-las proposicións máis simples. Tomei a determinación de deixar de lado, tanto como me fose posible, as ideas sobre a miña Máquina do Tempo e o misterio das portas de bronce baixo a esfinxe, ata que os meus coñecementos incipientes me levasen de volta a eles de forma natural. Inda así, tiña unha sensación que me encadeaba, como comprenderán, a un círculo dunhas millas arredor do punto da miña chegada.

»Polo que puiden ver, todo o mundo mostraba a mesma riqueza exuberante coma o val do Támesis. Dende cada un dos outeiros que escalei vin a mesma abundancia de edificios espléndidos, infinitamente variados en material e estilo, as mesmas matogueiras sobrecargadas de folla perenne, as mesmas árbores repletas de flores e fentos tropicais. Por aquí e acolá, a auga brillaba coma a prata, e máis aló, a terra elevábase en outeiros azuis ondulantes, confundíndose así coa serenidade do ceo. Unha característica peculiar, que neses momentos atraía a miña atención, era a presencia de certos pozos circulares, moitos, como me pareceu observar, dunha gran profundidade. Un estaba cerca do carreiro que subía polo outeiro, o que seguira durante o meu primeiro paseo. Coma os outros, estaba bordeado por un armazón de bronce, forxado de forma curiosa e protexido da choiva por unha pequena cúpula. Sentado á beira destes pozos, e mirando cara á escuridade profunda, non podía ver ningún brillo de auga, nin podía conseguir ningún reflexo cun misto prendido. Pero escoitábase en todos eles un certo son: un toc-toc-toc, coma o golpear dalgunha gran máquina; e descubrín, gracias ó lume dos mistos, que pasaba unha corrente de aire continua polo pozo. O que é máis, botei un papel engurrado á boca dun deles e, en lugar de caer suavemente voando, foi absorbido rapidamente, desaparecendo da miña vista.

»Logo dun tempo, tamén, cheguei a conectar eses pozos con altas torres que se erguían aquí e acolá sobre os outeiros; pois que sobre eles había, con frecuencia, un certo escintileo no aire, como o que se ve nun día quente sobre unha praia queimada polo sol. Xuntando cabos, cheguei a convencerme de que había un extenso sistema de ventilación subterráneo, sendo difícil de imaxina-la súa verdadeira finalidade. Nun principio inclinábame a asocialo co sistema de saneamento desta xente. Era unha conclusión obvia, pero absolutamente equivocada.

»E aquí debo admitir que aprendín moi pouco sobre sumidoiros, campás, sistemas de transporte e outras instalacións durante a miña estadía neste futuro real. Nalgunhas das visións de Utopías e tempos vindeiros que lin, hai gran cantidade de detalles sobre a construcción, a organización social e demais cousas. Pero mentres é fácil obter estes detalles cando o mundo enteiro está na nosa imaxinación, para un verdadeiro viaxeiro que se atope entre as realidades que eu atopei alí, eses detalles son totalmente inaccesibles. ¡Imaxinen o que lle contaría un negro acabado de chegar de África Central sobre Londres á súa tribo! ¿Que podería saber el das compañías de tren, dos movementos sociais, dos cables de teléfono e telégrafo, da compañía de entrega de paquetes, de pedidos postais e semellantes? ¡Inda así, nós, polo menos, estariamos dispostos a explicarlle estas cousas! E incluso do que aprendese, ¿canto podería conseguir que o seu amigo que non viaxou crese ou entendese? Entón, pensen as poucas diferencias que hai entre un negro e un branco do noso tempo, ¡e o amplo que era o intervalo que me separaba a min e a esta xente da Era Dourada! Eu decatábame de moitas cousas que non se podían ver e que contribuían á miña comodidade; pero, exceptuando a impresión xeral de organización automática, temo que lles podo transmitir moi poucas das diferencias co mundo real.

»Canto ás sepulturas, por exemplo, non puiden ver ningún sinal de crematorios ou calquera cousa que suxerise a existencia de tumbas. Pero ocorréuseme que, posiblemente, puidese haber cemiterios (ou crematorios) nalgún lugar máis aló da extensión das miñas exploracións. Esto, insisto, foi un problema ó que tentei atopar resposta deliberadamente, e a miña curiosidade viuse nun primeiro momento completamente derrotada. O tema intrigábame e cheguei incluso a facer outra observación que me intrigou aínda máis: non había ningunha persoa enferma nin vella entre esta xente.

»Debo confesar que a satisfacción coas miñas primeiras teorías dunha civilización automática e unha humanidade decadente non durou moito. Pero non se me ocorrían outras. Deixen que explique as miñas dificultades. Os diversos grandes pazos que explorara non eran máis que lugares para vivir, con grandes comedores e dormitorios. Non puiden atopar ningunha maquinaria, ningún aparello de ningún tipo. E, inda así, esta xente vestía unha roupa de tecidos agradables que forzosamente precisaba ser renovada; e as súas sandalias, mesmo sen ornamentos, eran unhas pezas bastante complexas, producto do traballo dos metais. Estas cousas debían elaborarse dalgún xeito. E a xente pequena non amosaba ningún vestixio de tendencias creativas. Non había tendas, nin obradoiros, ningún sinal entre eles de que importasen todos estes materiais. Pasaban todo o seu tempo xogando alegremente, tomando baños no río, facendo o amor coma medio xogando, comendo e durmindo. Non podía entender cómo se mantiña ese ritmo de vida.

»E, de novo, con respecto á Máquina do Tempo: algo, non sabía o que, metéraa no pedestal oco da Esfinxe Branca. ¿Por que? Pola miña vida que non o podía imaxinar. Tamén estaban eses pozos sen auga, e as columnas causantes dese curioso escintileo. Tiña a impresión de que non entendía nada. Sentía... ¿como explicalo? Supoñan que atopan unha inscrición, con frases aquí e acolá nun inglés excelente e, interpoladas entre elas, outras frases construídas con palabras, incluso letras, por completo descoñecidas. Ben, era así como se me presentaba, no terceiro día da miña visita, o mundo de oitocentos dous mil setecentos un.

»Ese día, tamén, fixen unha amiga, ou algo parecido. O caso é que, mentres estaba a observar a algúns deses seres pequenos bañándose nunha zona pouco fonda do río, deulle unha cambra a un deles e comezou a desprazarse coa corrente abaixo. A corrente principal era bastante rápida pero non demasiado forte, nin sequera para un nadador medio. Faranse así unha idea, polo tanto, da estraña deficiencia destas criaturas, cando lles conto que ningún deles fixo a menor tentativa de rescata-la pequena cousa a laiar que estaba afogando ante os seus ollos. Cando me decatei desto, saquei rapidamente a roupa e, lanzándome na auga un pouco máis abaixo de onde estaba, atrapei á pobre pequena e leveina sa e salva a terra. Tras fretar un pouco as súas extremidades acordou, e con satisfacción comprobei que estaba ben antes de deixala. Chegara a ter tan pouca estima pola xente da súa especie que non esperaba ningunha gratitude da súa parte. Nisto, de tódolos xeitos, estaba equivocado.

»Esto ocorreu pola mañá. Á tardiña atopei a miña pequena muller, xa que creo que se converteu niso, mentres volvía dunha exploración cara á miña morada, e recibiume con gritos de agrado e obsequioume cun gran colar de flores que, evidentemente, fixera para min e para ninguén máis. O que fixo impresionoume. Probablemente, eu sentíame moi desolado. De calquera xeito, intentei demostrarlle o mellor que puiden o meu agradecemento polo regalo. Axiña estabamos sentados xuntos nun pequeno ceador de pedra, inmersos nunha conversa composta sobre todo de sorrisos. A súa amizade afectoume como lle afectaría a un neno. Démonos flores un ó outro, e ela bicoume as mans. Fixen o mesmo coas dela. Entón tentei establecer unha conversa e descubrín que o seu nome era Weena que, se ben non sei o que significaba, parecía apropiado abondo. Ese foi o comezo dunha curiosa amizade que durou unha semana, e rematou... ¡como logo lles contarei!

»Era exactamente coma unha nena. Quería estar comigo sempre. Tentou seguirme a tódalas partes e, na miña seguinte saída, doeume o corazón cansala e deixala finalmente, exhausta e chamándome, queixosa. Pero tiña que chegar a domina-los dilemas que me presentaba este mundo. Non chegara ó futuro, dixen para min mesmo, para ter unha aventura cunha miniatura. Con todo, súa angustia cando a deixei era grande, as súas protestas cando eu partía eran ás veces desesperadas, e creo, con todo, que a súa devoción me causaba tantos problemas coma praceres. Malia todo, era, dalgún xeito, moi reconfortante. Pensei que era unha simple afección infantil o que a facía aferrarse a min. Ata que foi demasiado tarde, non souben con claridade cánto a marcara cando a deixei. Tampouco, ata que foi demasiado tarde, puiden entender claramente o que ela significaba para min. Xa que, simplemente parecendo moi namorada de min e demostrándome ó seu xeito feble e trivial que se preocupaba por min, esa criatura coma unha pequena boneca facía que á miña volta ós arredores da Esfinxe Branca me sentise coma se volvese á casa. E eu sempre esperaba ve-la súa figura delgada de branco e dourado tan pronto como superaba o outeiro.

»Foi gracias a ela, tamén, que souben que o medo aínda non deixara o mundo. Ela era abondo valente durante o día e confiaba cegamente en min xa que, chanceando, eu facíalle acenos ameazantes, e ela simplemente ría deles. Pero aterrábana a escuridade, as sombras e as cousas negras. A escuridade era o máis horripilante. Era unha emoción singularmente apaixonada que me fixo pensar e observar. Descubrín entón, entre outras cousas, que esta pequena xente se xuntaba dentro das grandes casas trala noitiña e que durmían todos xuntos. Visitalos sen unha luz significaba provocar neles un tumulto de aprehensión. Nunca atopei a ningún durmindo fóra, ou durmindo só dentro trala noite. Inda así era aínda tan testán que non aprendín o significado dese medo e, a pesar da angustia de Weena, insistín en durmir lonxe desas multitudes ensonecadas.

»Eu causáballe moitos problemas pero, finalmente, a súa estraña afección por min triunfou, e durante cinco das noites da nosa relación, incluída a derradeira, durmiu coa cabeza apoiada no meu brazo. Pero estoume afastando da miña historia a medida que falo dela. Debeu se-la noite anterior ó seu rescate cando algo me espertou cerca do alborecer. Non podía descansar, tiña un desagradable pesadelo no que afogaba e no que unhas anémonas estaban a toca-la miña cara cos seus palpos suaves. Espertei de súpeto, coa estraña sensación de que algún animal agrisado acababa de saír do salón. Tentei concilia-lo sono de novo, pero sentíame fatigado e incómodo. Era a esa hora gris e escura, cando as cousas comezan a escapar da escuridade, cando todo carece de cor pero se distingue perfectamente, e inda así parece irreal. Erguinme, fun ata o gran salón, e despois saín e fiquei sobre as lousas que había en fronte do pazo. Decidín facer virtude da necesidade e ve-lo sol saír.

»A lúa estaba poñéndose, e o luar esmorecente e a primeira palidez da alba fundíronse nunha media luz espectral. Os matos estaban negros coma a tinta, o chan era dun gris sombrío, e o ceo carecía de cor e alegría. E polo outeiro arriba pareceume ver fantasmas. Alí, en varias ocasións mentres observaba a aba, vin unhas figuras brancas. Por dúas veces pareceume ver unha criatura solitaria e branca, parecida a un mono, correndo máis ben rápido outeiro arriba e, noutra ocasión, cerca das ruínas vin un grupo delas transportando un corpo escuro. Movíanse apresuradamente. Non puiden ver que foi delas. Pareceu que esvaeceran entre os matos. A luz da alba aínda non tiña forza, deben entendelo. Sentía ese calafrío, incerto, que lle vén a un pola mañá cedo e que quizais nalgunha ocasión sentiron vostedes. Dubidaba do que vían os meus ollos.

»A medida que o ceo do leste se ía iluminando e a luz do día aumentaba e volvían de novo as cores sobre o mundo, volvín observar fixamente a paisaxe. Pero non atopei ningún vestixio desas miñas figuras brancas. Eran simples criaturas da media luz. "Debían ser fantasmas", dixen; "pregunto eu de qué época serán". Veume á cabeza un estraño concepto de Grant Allen e fíxome gracia. O seu razoamento era que se cada xeración morre e deixa fantasmas, o mundo estaría superpoboado deles. Segundo esa teoría, polo tanto, o número de fantasmas sería incontable pasados uns oitocentos mil anos e non sería tan sorprendente atopar catro xuntas. Pero a broma non me deixou tranquilo e pasei toda a mañá pensando naquelas figuras, ata que o rescate de Weena me levou eses pensamentos lonxe da cabeza. Asociábaos dunha forma confusa co animal branco que me sorprendera durante a miña primeira busca apaixonada da Máquina do Tempo. Pero Weena era unha substituta agradable. Con todo, aqueles animais estaban destinados a cobrar unha importancia maior e máis perigosa nos meus pensamentos.

»Creo que xa dixen canto máis quente có noso era o clima nesta Era Dourada. Non podo describilo. Pode que o Sol quentase máis, ou que a Terra estivese máis cerca do Sol. É normal asumir que o Sol irá arrefriando a un ritmo constante no futuro. Pero a xente, descoñecedora de tales especulacións coma as de Darwin, o novo científico, esquece que os planetas deben ir regresando un por un ó corpo do que saíron. A medida que ocorran estas catástrofes, o sol iluminará con enerxías anovadas. Pode ser que naquel tempo algún planeta máis achegado ó Sol sufrira xa este destino. Fose cal fose a razón, o feito é que o Sol quentaba moito máis do que o fai hoxe en día.

»Ben, unha mañá moi quente (a miña cuarta, creo), mentres estaba a buscar abeiro da calor e dos raios do sol nunha ruína colosal preto da gran casa na que durmía e comía, ocorreu o seguinte suceso estraño: gabeando entre aquelas moreas de cachotería atopei unha galería estreita na que as fiestras laterais e traseiras estaban bloqueadas por pedras caídas. Polo contraste coa luminosidade exterior, pareceume nun principio dunha escuridade impenetrable. Entrei nela ás atoutiñas, xa que o cambio da luz á negrura facía que aparecesen puntiños de cores ante min. De repente, detívenme cativado. Un par de ollos, brillantes co reflexo da luz exterior, estaban a vixiarme dende a escuridade.

»Invadiume o vello terror instintivo ás bestas salvaxes. Pechei os puños fitei ós ollos brillantes. Tiña medo de da-la volta. Entón pensei na seguridade absoluta na que parecía vivi-la humanidade. E lembrei aquel estraño terror que sentían pola escuridade. Superando parte do meu medo, avancei un paso e falei. Debo admitir que me custou controla-la voz, que soou con aspereza. Estendín a miña man e toquei algo suave. De súpeto, os ollos afastáronse a un lado e algo branco pasou correndo á miña beira. Volvinme co corazón na boca, e vin unha figura pequena e estraña con forma de mono, coa cabeza abaixada dun xeito peculiar, correndo a través do espacio iluminado polo sol tras de min. Tropezou contra un bloque de granito, botouse para un lado e, nun momento, estaba escondido