|
(Da colección de contos
Os contos dun peto)
-Levántese, acusado -dixo o xuíz-. Vexamos, a acusación cúlpao do asasinato do seu sogro Frantisek Lebeda, durante a pescuda confesou que lle batera cunha machada tres veces na cabeza coa intención de matalo. Diga, ¿séntese culpable? Un homiño derreado estremeceuse e tragou saliva. -Non -saíu del con dificultade. -¿Matouno? -Si. -¿Daquela séntese culpable? -Non. O xuíz tiña a paciencia dun santo. -Mire,Vondrácek -dixo-, é que saíu á luz que xa quixo envelenalo unha vez; déralle un matarratos. ¿Non é? -É. -Vese ben por iso que xa dende hai tempo estaba sedento do seu sangue. ¿Estamos? O homiño sorbeu os mocos e alzou os ombros con desconcerto. -Iso foi polo do trevo -tatexou-. El vendeu o trevo, e eu dicíalle: sogro, deixe o trevo, eu mercarei coellos. -Espere -interrompeuno o xuíz-. ¿O trevo era del ou de vostede? -Del -murmurou o acusado-. Pro, ¿pra que quere el o trevo? E eu dicíalle: sogro, déixeme polo menos o campo onde ten a alfalfa; pro el di: cando morra, entón pasará a ser de Marka, digo, da miña muller, e daquela podes facer con el o que che pete. -¿Por iso quixo envelenalo? -Pois si. -¿Por lle rifar? -Non. Iso foi polo do campo. El dixo que ía vende-lo campo. -Pero home -retrucou o xuíz-, se o campo era del, ¿non si? ¿Por que non había poder vendelo? O acusado Vondrácek mirou para o xuíz en ton de reproche. -É que eu teño a carón do campo unha leiriña de patacas -explicou-. Merqueina pra xuntala un día co campo, e el dixo: impórtame un pemento a túa leiriña, eu véndollo a Joudal. -Daquela vivían en desavinza -axudáballe o xuíz. -Pois si -dixo Vondrácek co cello engurrado-. Iso foi polo da cabra. -¿Por que cabra? -El munxíulleme a cabra. Eu dicíalle: sogro, deixe a cabra ou déano-lo pradiño do regato. Mais el alugouno. -¿E que facía co diñeiro? -preguntou un dos membros do xurado. -¿E que ía facer? -dixo o acusado, con tristeza-. Gardouno nun baúl. Cando morra, dicía, vai ser voso. Pro o que é morrer, morrer, el non quería. Se xa lle pasaba dos setenta. -¿Entón di que o culpable das desavinzas foi o seu sogro? -Foino, si -opinou Vondracek vacilando-. El non quería dar nada. Namentres estea vivo, acostumaba dicir, goberno a casa eu, e xa está. E eu dicíalle: sogro, se merca unha vaca, eu árolle o campo e non ten que vendelo. Pero el respondeu: namentres eu non morra podes mercar dúas vacas se queres, pro eu a miña leira véndolla a Joudal. -¡Escoite, Vondrácek! -exclamou o xuíz, con severidade-, ¿non o mataría polos cartos do baúl? -Eses eran prá vaca, -teimaba Vondracek-. Contabamos con iso, cando el morrese habiamos merca-la vaca. Semellante casa de labranza non pode estar sen vaca, iso está ben claro. ¿De onde ía coller eu o esterco? -Acusado -interrompeuno o fiscal-, a nós non nos importa a vaca, senón unha vida humana. ¿Por que matou ó seu sogro? -Iso foi polo do campo. -¡Iso non é unha resposta! -El quixo vende-lo campo... -¡Pero se, de tódolos xeitos, o diñeiro despois da súa morte quedaríalles a vostedes! -Si, pro el non quería morrer -retrucou Vodrácek con indignación-. Excelencia, se morrese polas boas... eu nunca lle fixen mal ningún. Iso pódeo testemuñar toda a vila, eu tíñao coma a meu pai, ¿non é? -dixo, dirixíndose ó publico. O auditorio, onde se reunira a metade da vila, murmurou conforme. -Si -fíxose oí-lo o xuíz, con seriedade-. ¿E por iso quixo envelenalo, non si? -Envelenalo -rosmou o acusado-. É que non debeu de vende-la alfalfa. Excelencia, todo o mundo lle confirmará que a alfalfa debe quedar na casa. Ese non é xeito de administrar unha casa, ¿ou si? O auditorio rosmou en sinal de conformidade. -Diríxase a min, acusado -berrou o xuíz-. Ou fago que saian os seus veciños. Díganos como ocorreu o asasinato. -Pois -comezou Vondrácek con perplexidade-, iso foi o domingo e eu vino falando outra vez con ese Joudal. Sogro, díxenlle, non lle me pode vende-lo campo. Pro el dixo: xa ves, e ti vas ser quen pra preguntarche eu nada, paspán. Entón decidín que xa era hora, sabedes, e fun pica-la leña. -¿Foi con esta machada? -Foi con esa, si. -¡Prosiga! -Á noitiña dígolle á miña muller: vai e leva os nenos onda a tía. Ela de seguida rompeu a chorar. Non chores, dígolle, antes aínda hei falar con el. E el despois veu ó alpendre e dixo: esa machada é miña, ¡trae pra aquí! E eu díxenlle que el me munxira a cabra. Logo el quixo arrebatarme a machada. Entón pegueille un machadazo. -¿Por que? -Iso foi polo do campo. -¿E por que lle deu tres veces? Vondrácek alzou os ombros. -As cousas sonlle así, Excelencia; os deiquí estamos afeitos ó traballo duro. -¿E logo? -Logo fun prá cama. -¿Durmiu? -Non. Pensaba cánto me custaría a vaca, e que había cambia-lo prado polo cachiño de a carón do camiño. Deste xeito, tereino todo xunto. -E remordementos, ¿non tivo? -Non. A min remordíame que os campos non os teño xuntos. E logo hai que repara-la corte prá vaca, iso tamén vai custar unha chea de cartos. É que el xa nin sequera tiña o carro. Eu dicíalle: sogro, que Deus lle perdoe os pecados, pro isto non é unha granxa como é debido. Os dous campos cómpre que estean un a carón do outro, iso séntese no sangue. -¿E non sentiu nada por unha persoa vella? -arrepúxoselle o xuíz-. -Pro é que el quixo venderlle a leiriña a Joudal -tatexaba o acusado-. -¡Entón vostede asasinou por cobiza! -Iso non é verdade -defendeuse Vondrácek con paixón-. ¡Iso foi polo do campo! De se xuntaren os campos... -¿Séntese culpable? -Non. -Asasinar a un home vello, ¿non significa nada para vostede? -Pro xa lle digo que foi polo do campo -rebentou Vodrácek, case a saloucar-. ¡Se iso non lle é asasinato ningún! ¡Santo Deus, iso teno que entender calquera! ¡Excelencia, se todo quedou na familia! A un estraño non llo faría... Eu nunca roubei nada... pregunte por Vondrácek... e eles pescáronme coma un ladrón, coma un ladrón -laiábase Vondrácek afogado en compaixón. -Non, como parricida -dixo o xuíz, con tristeza-. ¿Sabe, Vondrácek, que para iso hai pena de morte? Vondrácek estaba a moquear e a sorbe-los mocos. -Iso foi polo do campo -dixo, resignadamente. Logo, o xuízo seguiu prolongándose aínda máis: testemuñas, avogados... * Mentres o xurado foi deliberar sobre a culpabilidade do acusado Vondrácek, o xuíz miraba pola fiestra do despacho pensando nas verzas. -No fondo foi frouxo -rumiu o secretario-. Nin o fiscal puxo moito empeño, nin o avogado dixo moita cousa... A fin de contas, un caso claro, non hai máis que falar. O xuíz refungou. -Un caso claro, -dixo cun sorriso apesarado-. Escoite, compañeiro, o home séntese no seu dereito tanto coma vostede ou coma min. Paréceme como se tivese que xulgar a un carniceiro por mata-la vaca ou a unha toupa por face-las toupiñeiras. Home, nalgúns momentos estaba a sentir coma se non fose un asunto noso, entende, cuestión de dereito ou de lei. ¡Puf! -desafogou e tirou a toga-. Isto vai acabar comigo. Teño que descansar un bocadiño. Sabe, eu penso que o xurado o vai poñer en liberdade; non ten sentido, pero quizais o poña en liberdade, é que... Voulle dicir unha cousa: eu son de sangue labrego; e cando o home estaba a dicir que cómpre que os campos estean xuntos, pois... vía dúas leiras, estaba a sentir que se tivesemos que xulgar... entende, segundo unha lei de Deus... que teriamos que xulga-los dous campos. ¿Sabe que é o que máis me gustaría facer? O que máis me gustaría facer sería poñerme de pé, quita-lo barrete e dicir: Acusado Vondrácek, no nome de Deus, xa que o sangue vertido clama ó ceo, sementara-los dous campos con toxo, con toxo e silveira, e ata o día da túa morte terás á vista o campo infértil da xenreira... Gustaríame saber qué lle parecería ó fiscal. Compañeiro, ás veces debería xulgar Deus; sabe, El podería inflixir castigos de semellante espanto e magnitude: xulgar no nome de Deus; pero niso nós non pinchamos nin cortamos. ¿Que?, ¿o xurado xa se puxo de acordo? O xuíz puxo a toga suspirando apesarado. -¡Pois veña! ¡Fagan entra-lo xurado!
|